Fabian Demicoli

X’ser naghmlu?

Incertezza
Bhalissa kulhadd jghid tieghu dwar jekk ghandniex
noqghodu fuq dak li jghid ir-rizlutat tar-Referendum dwar shubija fl-Unjoni
Ewropea jew jekk ghandniex norbtu biss skond ir-rizultat tal-Elezzjonijiet
Generali li jmiss. Huma nkwetati hafna nies. Forsi l-aktar inkwetati dwar dan
huma s-sidien tal-intraprizi.


Fin-negozju mhux kwistjoni li jekk titlef
ix-xoghol, tmur tirregistra u tittama li ssib xoghol iehor. Meta
l-kundizzjonijiet tan-negozju jinbidlu int ghandek hafna problemi x’tiffaccja.
Mhux biss il-qliegh tieghek u tal-familja tieghek, izda ghandek ukoll
il-kwistjonijiet l-ohra kollha – hlasijiet lill-banek u lill-kredituri tieghek,
hlasijiet u rabtiet mal-haddiema tieghek u hafna mpenji ta’ taxxi u rapporti
dwar likwidazzjoni, qrati, avukati u elf haga ohra. Mhux la kemm taghlaq il-bieb
u daqshekk. In-negozju f’Malta mhux tant facli li tibdih, mhux tant facli li
tmexxih bi profitt u mhux facli xejn biex taghlqu. Ghalhekk in-negozjant Malti
jixtieq li din il-kwistjoni tinqata’ halli forsi jkun jaf fejn hu u jkun jista’
jippjana ahjar ghall-futur.

Ghalhekk min qieghed fin-negozju jhares lejn
din il-kwistjoni tal-Unjoni Ewropea b’hafna aktar interess minn nghidu ahna,
pensjonant, mara tad-dar, impjegat tal-gvern, impjegat f’lukanda jew impjegat
f’korporazzjoni statali jew teacher jew professur l-Universita’, professjonista
jew benestant. Sa certu punt dawn ghandhom inqas diffikulta ghaliex jintlaqtu
tajjeb jew hazin skond kif imur il-pajjiz, kollu izda theddida diretta
lill-impjieg jew sors ta’ qliegh taghhom probabbilment li m’hemmx. Ghax nghidu
s-sewwa d-differenza bejn shubija u partnership m’hiex xi precipizju u mhux
sewwa li n-nies ikunu mgenna b’xeni ta’ disastri kemm minn naha kif ukoll minn
naha l-ohra, jekk l-ghazla tkun wahda minflokk l-ohra. Li hu zgur hu li
l-kwistjoni qed tohloq incertezza li qed tkid lil
hafna.

L-Ghazla
L-ghazla ser tolqot affarijiet ta’ mportanza li jien
inhoss li mhux qed jigu spjegati sewwa. Ir-referendum suppost li ghandu jkun
intiz biex wara li jitlestew n-negozjati dwar il-kapitoli kollha li Malta trid
titratta biex tkun tista’ tidhol fl-Unjoni Ewropea, wara li tal-Unjoni jkunu
ddeciedew li jdahhluna, l-poplu Malti jiddeciedi jekk taht il-kundizzjonijiet
miksuba jkunx irid jidhol jew le. Kwistjoni cara ta’ Iva jew Le. Iz-zewg partiti
ewlenin diga’ ddecidew irrispettivament mill-pakkett ta’ kundizzjonijiet ahhari.
Lesti. Huma qatghuha. Maghhom qatghuha wkoll l-GWU, l-UHM, c-CMTU, l-Kamra
tal-Kummerc, l-FOI, l-MEA u l-MHRA. Tal-GRTU insostnu li decizjoni titiehed meta
inkunu nafu l-pakkett kollu. Inhossu li baqa’ hafna xi jsir u l-kapitoli li
baqghu huma mportanti hafna. Mhux ghax dawk li diga’ inghalqu mhux importanti,
anzi x’uhud minnhom huma hafna importanti bhal ma huma dawk tal-free movement of
persons, l-free movement of capital, l-free movement of goods u l-free movement
to establish services.

B’dak li iffirma l-gvern s’issa, Malta
prattikament ma tista’ zzomm lil ebda cittadin ta’ pajjiz membru tal-Unjoni
Ewropea, inkluzi dawk kollha li jidhlu fl-Unjoni Ewropea ma’ Malta bhal
Pollakki, Ceki, Sloveni, Estonji, Litwanji, Slovakki, Ungerizi u Bulgari milli
jifthu negozju f’Malta, jixtru negozju f’Malta u jezercitaw xoghol bhala
self-employed f’pajjizna. Ghalkemm il-gvern jghid li hemm il-kwistjoni
tal-licenzja tan-negozji li wiehed irid igib qabel jibda jinnegozja f’Malta,
izda fil-verita’ l-gvern Malti jaf li ma jista’ jzomm l-ebda kunrattur,
negozjant jew self-employed cittadin tal-Unjoni Ewropea, meta nkunu msiehba,
b’xi skuza jew ohra milli jahdem u jixtri proprjeta’ jew jiftah negozju bi ksur
tad-dritt tal-kompetizzjoni hielsa.

Kummerc Hieles
Il-principju
fundamenti ghall-Unjoni Ewropea huwa l-kompetizzjoni u kull regolament iehor
taht l-acquis hu subordinat ghall-principju tal-kompetizzjoni. L-ebda gvern
fl-Unjoni ma jista’ johloq xkiel lill-kummercjanti milli jinnegozjaw fejn iridu
fit-teritorju kollu tal-Unjoni Ewropea bi skuza ta’ xi regolament jew iehor.
Malta zgur bhala pajjiz zghir jaqbzu fuqha hekk kif tirfes dan il-principju
fundamentali. Ghalhekk ghan-negozjant hu mportanti li din il-kwistjoni
tal-Unjoni Ewropea trid tinqata’. Ghax b’Malta barra jippjana mod, b’Malta gewwa
jrid jiffacja kompetizzjoni aktar wiesgha u sfrenata u jmexxi b’mod differenti
mill-lum. In-negozjant ghalhekk jrid li din il-kwistjoni tinqata’ u jekk jista’
jkun ma tergax tinfetah tal-anqas hames, jekk mhux ghal ghaxar, snin ohra.

Dak li jkun irid jkun jaf fejn hu halli jqies ir-riskji jew vantaggi
ghan-negozju tieghu u jippjana u jidhol f’commitment u rabtiet ta’ investiment,
xiri ta’ proprjeta’ u makkinarju u impjieg ta’ nies li jorbtuh fuq mhedda ta’
snin bla biza’ ta’ bidliet kbar. Illum ghalhekk, infatti, li hawn din
l-incertezza kollha. Mhux ghax partit irid haga u l-iehor irid ohra.
L-incertezza hi dovuta ghall-fatt li qiesna mhux kapaci niddeciedu. Min hu
f’sensih irid decizjoni u decizjoni li torbot. Jista’ jkollna izda decizjoni li
torbot? Jien nghid li nistghu. Izda dan jiddependi hafna minn dak li jiddeciedu
l-Partit Politici u mill-pressjoni li kapaci jaghmlu l-Korpi Kostitwiti u
t-Trade Unions.

X’jista’ jsir?
Kif jidher s’issa, ta’ lanqas,
il-gvern bi hsiebu jaghmel ir-Referendum hekk kif ilesti n-negozjati u wara ssir
l-Elezzjoni Generali. Mela l-poplu Malti issa ser jiffacja wahda minn dawn
is-sitwazzjonijiet:

ï‚· jirbhu tal-IVA fir-Referendum u wara jirbah
l-Elezzjoni l-Partit Nazzjonalista
ï‚· jirbhu r-Referendum tal-LE u wara jirbah
l-Elezzjoni l-Partit Laburista
ï‚· jirbhu r-Referendum tal-IVA u wara jirbhu
l-Elezzjoni l-Partit Laburista
ï‚· jirbhu r-Referendum tal-LE u wara jirbhu
l-Elezzjoni l-Partit Nazzjonalista

L-ewwel zewg sitwazzjonijiet ma tantx
jaqilghu problemi ghax ikunu decizjonijiet cari. Il-polemici jinqalghu dejjem,
izda l-poplu dara li wara li jiddeciedi f’Elezzjoni imbaghad ihallu l-gvern
jmexxi. Il-problemi jinholqu jekk jissucciedi xi wahda miz-zewg sitwazzjonijet
l-ohra.

X’ser jaghmel il-Partit Nazzjonalista jekk ir-Referendum jghid
LE u fil-gvern jerga’ jitla’ l-PN? Jabbanduna dak kollu li ilu jaghmel dwar
l-Unjoni Ewropea? Jabbanduna l-politika unika u ewlenija tieghu? Jien nahseb li
le. Probabbli jghid li Elezzjoni Generali hi aktar importanti minn Referendum u
li la l-poplu jkun tella’ fil-gvern lill-Partit Nazzjonalista dan ifisser
ghall-PN li l-Maltin iridu l-program tieghu ta’ shubija fl-Unjoni Ewropea. Il-PN
b’dan ir-ragunar jitlaq full speed lejn it-triq tas-shubija ghax jemmen b’mod
profond li kull dewmien hu ta’ hsara ghal Malta u wkoll ghax ma jemmen fl-ebda
alternattiva.

U jekk jigri bil-maqlub, ir-Referendum jghid IVA u
fil-gvern jitla’ l-Labour Party? Jsir l-istess. Le? Tal-Labour ilhom jghidu li
Elezzjoni hi aqwa minn Referendum u li f’Elezzjoni Generali l-poplu jiddeciedi
fuq programm shih. Il-Partit Laburista jsostni li l-Programm tieghu hu msawwar
fuq li Malta tidhol f’Partnership mal-Unjoni Ewropea izda li ma tkunx membru.
Il-Partit Laburista jghid zgur kif ilu jghid mill-bidu, li mandat ta’ Elezzjoni
jorbot jghid x’jghid ir-Referendum.

Meta jieqfu l-argumenti
Jekk
wiehed joqghod jahseb jghid li wara l-Elezzjoni l-argument ghandu jieqaf hemm.
Hafna ghandhom tama qawwija fir-Referendum. Jghidulek mhux referendum juri xi
jrid il-poplu hu x’inhu l-kulur politiku tal-individwu? Pero’ jidher li
r-Referendum, kuntrarjament ghal dak li qed jistennew hafna, ser ikun sar
ghalxejn. Izda dan hu li jridu l-Maltin? Veru li jridu li din il-kwisjtoni
tinqata’ fl-Elezzjoni Generali? Veru li huma hafna l-Maltin li jridu li din
il-kwistjoni tinqata’ fir-Referendum u li l-gvern li jtellghu fl-Elezzjoni ta’
wara jkun marbut li jmexxi skond ir-Referendum? Jew veru li hawn hafna Maltin li
jridu jaghzlu l-gvern irrispettivament minn dak li jghid ir-Referendum u li
l-ghazla dwar l-Ewropa ser tiristringilhom l-ghazla? Skond il-Kostittuzzjoni ta’
pajjizna gvern elett b’mandat tal-poplu jimxi skond dak il-mandat. Jigifieri
jekk ser tithaddem xi haga bhal din fejn ir-Referendum jkun jorbot jkun iridu
jsiru tibdiliet fil-Kostituzzjoni jew fil-Ligi. Qabel xi bidla zgur irid ikun
hemm ftehiem bejn iz-zewg partiti.

Kemm hu possibbli dan ma nafx. Forsi
li jista’ jsir hu li z-zewg partiti jaqblu li jekk il-vot tar-Referendum u l-vot
tal-Elezzjoni jkunu kontraditorji allura jergghu jsejhu Referendum iehor u din
id-darba t-tieni Referendum jkun jorbot. U jorbot sa kemm? Terga’ tqum
il-mistoqsija. Nahseb li ta’ lanqas sa l-Elezzjoni ta’ wara. U ghax mhux ghal
ghaxar snin? U l-mistoqsija terga’ tqum: jekk lesti jaccettaw it-tieni
Referendum ghax ma jaccettawx l-ewwel wiehed u jiftehmu kif ir-referendum isir
b’modd l-aktar fair biex b’hekk in-nies jaghzlu l-gvern li jridu bla ebda
xkiel.

Referendum
Izda hekk kif tibda titkellem fuq Referendum u
Elezzjonijiet taqa’ dejjem ghall-punt minn fejn titlaq. F’Malta d-decizjonijiet
il-kbar nohduhom fl-Elezzjonjiet Generali. Ahna mdorrijin intellghu gvern u
jorbot u jholl hu. Id-decizjonijiet il-kbar bhal dik tal-Indipendenza u
tar-Repubblika u tal-Helsien mill-Bazi Militari hekk ittiehdu wkoll. Hadhom
il-gvern anke meta ma kellux maggoranza kbira. Ir-Referendum tal-Indipendenza ma
kienx dwar jekk insirux indipendenti jew le. Id-decizjoni kienet dwar jekk hux
Indipendenti bi Gvernatur Generali bil-Monarkija jew jekk hux President u
Repubblika. Fl-elezzjoni ta’ qabel l-Indipendenza, dik tal-1962, tahwid shih
kien hawn f’Malta bi dnubiet mejta, sitt punti, sfafar u sitt partiti politici,
kollha jghidu taghhom u b’hamsa minnhom taht l-Umbrella tal-Knisja maqghudin
biss kontra Mintoff. Fost il-hamsa kien hemm min ma ried l-ebda Indipendenza u
ried membership fil-House of Lords tal-Gran Brittanja, min ried Indipendenza
fil-futur ‘l boghod, min ried dominion status u min ma jafx x’irid. Iz-zewg
partiti l-kbar izda, n-Nazzjonalisti u l-MLP, it-tnejn riedu l-Indipendenza
ghalkemm b’kostituzzjonijet differenti. Izda fir-referendum il-Maltin ma
ddecidewx dwar l-Indipendenza. Id-decizjoni dwar l-Indipendenza hadha
l-Parlament Malti. L-istess il-kwistjoni tar-Repubblika. Id-decizjoni hadha
l-Parlament Malti u l-istess l-eghluq tal-bazi militari. Il-Parlament jintghazel
f’Elezzjoni Generali. F’dawn l-okkazzjonijiet izda kien hemm fil-Parlament
maggoranza li tifrex lil’hinn mill-konfini tal-Partiti.

Is-sitwazzjoni
llum
Is-sitwazzjoni llum hi differenti. Illum il-poplu Malti jrid jiddeciedi
dwar xi haga li l-Partiti ma jaqblux dwarha u d-differenza hi fundamentali
ghall-programm taghhom. Effettivament il-Partiti qed jinbuttaw lill-Maltin biex
jiddeciedu: jekk tridu lilna dan hu l-program taghna. Ittelghuniex jekk triduna
nhaddmu l-program tan-naha l-ohra.

Il-Korpi Kostitwiti u t-Trade Unions
u issa, sa certu punt, wkoll l-Isqfijiet qed jippruvaw jgghielu lill-Partiti
Politici jahsbuha mod iehor. Ma nafx kemm il-Partiti Politici ser jibdu
fehmthom, mhux dwar l-Ewropa, dwar din fehmthom ma jibdluhiex izda dwar
ir-referendum. Jigifieri kemm Partit jew iehor lest li jmexxi, jekk il-poplu
jtih il-poter, anke jekk ir-rizultat tar-referendum ma jkunx jaqbel mal-program
elettorali. Il-probabbilita’ hi li ser tghaddi tal-Partiti ghaliex l-logika
qeghda favurihom. Jidher jigifieri li ser tiddeciedi l-Elezzjoni Generali anke
jekk hafna jippreferu li le. Wiehed ghalhekk jistenna li ta’ lanqas iz-zewg
partiti jaccettaw t-tnejn li huma li din hi
l-verita’.

 

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).