Se jkollna Eksodu tal-Miljuni tal-Liri?

Id-decizjoni li nidhlu fil-Euro mal-ewwel cans li jkollna kienet aktar politika milli ekonomika. Jigifieri l-Gvern l-ewwel ddecieda li nidhlu imbghad fittex l-argumenti ekonomici biex jiggustifika l-ghazla. Din wara kollox l-istess, bhad-dhul ta’ Malta fl-EU. Id-decizjoni l-ewwel kienet politika, u wara giet gustifikata. Fortunatament l-argumenti ekonomici inkwadraw. Izda la l-enfazi kienet politika sal-lum ghad m’ghadniex politika ekonomika aggressiva bizzejjed biex mill-Unjoni Ewropeja niehdu li nistghu. Li kien ghalija l-Gvern imexxi lejn l-Ewropa b’aktar sforzi iffukati biex niehdu li kapaci niehdu mis-suq intern enormi ewropew. Imma ghadna “dilly lallying’. Dan ghaliex bla ‘post accession strategy’ mfassla qabel dhalna domna ma sibna saqajna u ghadna mhux ikkoncentrati sewwa dwar dan.

L-Euro jinkwadra f’dak li ghandna bzonn naghmlu biex inkun aktar effettivi fis-Suq Intern Ewropew ghaliex la l-futur ekonomiku taghna jiddependi hafna fuq kemm jirnexxielna nirbhu ordnijiet ghall intraprizi taghna minn dan is-suq enormi u kemm jirnexxielna ngiebu turisti miz-zona tal-Euro. Ghalhekk jkun ghaqli ghalina li din l-ghodda hekk importanti, il-munita unika ewropeja, tkun taghna wkoll. Tista’ per ezempju, timmagina li xi stat wiehed Amerikan li jrid ibiegh s-servizzi u prodotti tieghu lil kumplament tal-USA, jhaddem munita differenti mid-Dollaru Amerikan? Hekk ukoll ahna. Li jkollna munita ghalina ma taghmilx sens la l-priorita trid tkun li nikkompetu fuq dan is-suq Ewropew. Ma jfissirx li m’hemmx argumenti favur li nzommu l-munita taghna, izda l-argumenti favur l-Euro illum huma akbar. L-argument li jkollna politika monetarja indipendenti jekk nibqghu barra ma jregiex ghaliex Malta zghira u ftit li xejn niddeciedu wahedna. Dejjem hadna posizzjoni monetarja mbuttata mis-suq. U dan ser isir aktar u aktar issa li ahna fl-EU.

Pero mhux tant facli ghalina. Kien hemm bosta kwistjonijiet li ridna naraw qabel ghaggilna u ddecidejna. Dwar dan ftit li xejn sar dibattitu, pero issa li ddecidejna, issa ghandna nsuqu flimkien l-hemm. Kienet fil-fatt ghaqlija hafna d-decizjoni tal-Partit Laburista li jieqaf jargumenta dwar l-Euro u jsuq ukoll lejn Jannar 2008 bhala d-data tad-destin ghall-bidla lejn l-Euro. Il-Gvern minn naha tieghu wkoll ghamel tajjeb li akkost ta’ kollox zamm il-kriterji ta’ Maastricht bhala it-‘targets’ tal-politika ekonomika fiskali u monetarja tieghu biex dak li gie deciz jitwettaq.

L-argument il-kbir li kellna qabel il-Budget infatti kien kemm tista l-ekonomija Maltija tiftah u tnaqqas it-taxxi u timbotta l-konsum bla ma titma l-inflazzjoni u zzied l-Budget deficit u d- dejn nazzjonali li jistghu jizvijawna mill- kriterji accettabli ghall-Bank Centrali Ewropew biex jaccettawna fl-Euro. Xoghol l-GRTU kien li nimbuttaw ghal bidla tal-istrategija ekonomika izda mhux li nharbtu l-istrategija lejn l-Euro. Ghalhekk dan il-Budget ried ikun bilancjat kif kien. Nidhlu fl-Euro, naraw wara li nghaddu mil-ezami, u niddeciedu mizuri ohra wara. Dan ghaqal u mhux U-turn u tidwir kif ghagglu jikkumentaw xi whud. Anke ahna fil-GRTU kellna dan l-argument. Min fl-ekonomija ma jifhimx tuba u l-iehor li jahseb li jaf hafna imma ghadu fl-ewwel skaluna ta sellum li jwaslek li jkollok kredibilita meta titkellem fuq l-ekonomija malajr hargu jikkumidjaw u jghidu li l-GRTU messa ma tkellmitx kif tkellmet dwar il-Budget.

Izda dawn u ohrajn, sfortunatament ma fehmux x’inhu jigri f’pajjizna illum. Ma fehmux li r-retailers u l-membri l-ohra kollha tal-GRTU ekonomija b’sahhitha jridu u ekonomija b’sahhitha ma timbenhiex billi tizra n-negativizmu u tikritika bl-addocc dak li hu sewwa. U illum jaqbel li lil dan l-pajjiz intuh aktar stabilita’. Hu fl-interess tan-negozju kollu li l-konsumatur jhossu aktar konfidenti li l-politika ekonomika tidher li qed tahdem u li verament tahdem. Li t-triq lejn l-Euro timxi bl-anqas xkiel li fl-anqas zmien possibli li Malta jkollha l-ghodod kollha biex niehdu l-aqwa mill-Ewropa. Wara, jekk il-Gvern joghtor, innigzuh. Mhux ser norqdu jew nisparixxu. Mela le. Imma issa jrid ikollna n-nifs u mhux inhallu lil min irid jiddettalna biex nikkumidjaw. Min irid imexxi bl-ispaga minn wara xi zewg pupazzi jsib, imma mhux ser isib mexxejja responsabbli ta’ korp b’sahhtu bhal GRTU. Il-GRTU illum ghandha responsabbilta nazzjonali kbira. Din ir-responsabbilta mhux ser inbieghuha ghal ebda vantagg politiku ta’ hadd.

Ifisser li t-triq ghall- Euro lixxa? Xejn affattu. Tajjarna hafna minn dak li kien idejjaq lis-sidien tan-negozji u ghamilna ftehiem serju mal-Gvern biex l-affarjiet ikunu cari. Il-Gvern ghad irid jaghmel aktar biex jizgura l-ko-operazzjoni shiha tas-sidien tan-negozji kollha. Dwar dan ghandna qed ninnegozjaw. Imma jibqa problema hoxna. X’ser isir mill-miljuni kbar ta liri Maltin li hawn fl-idejn u dawk maqbuda fil-banek hekk kif dawn imurilhom l-ixkiel tal-kambju ghax il-liri kollha jsiru kollha Euro u kollha trasferibbli bla xkiel. X’ser isir? Ser ikun hawn eksodus tal-miljuni l-barra minn Malta? Hemm Lm250 miljun fl-idejn zejda. Hemm id-doppju fil-banek maqbuda bl-arrangament specjali li kien ghamel John Dalli. Dawn il-flus tithallas fuqhom withholding tax ta’ 15% fuq l-interessi imma ma jistghux jithaddmu f’Malta. Ghandna politika dwar dan? Hemm incentivi bizzejjed biex f’suq liberu dawn il-miljuni jibqghu hawn? Fuq kollox irriduhom jibqghu hawn?