Fabian Demicoli

L-ekonomija Maltija fil-periklu

Ghan-nizla
L-ekonomija ma tridx taf. Xahar wara xahar,
l-Ufficju Nazzjonali tal-Istatistika johrog set ta’ statistika wiehed wara
l-iehor b’sinjali cari kollha f’direzzjoni wahda, dik il-hazina. L-isfel. Izda
haga tal-ghageb f’pajjizna l-ekonomija taghna mhux news. L-importanti huma
l-hrejjef l-ohra li min irid jaljenana jistordina bihom.

 


Ic-cifri
tal-ekonomija m’humiex numri tal-lottu. Jitilghu biex inharsu lejhom izda bla
valur jekk mhux ghar-rebbieh. Ic-cifri tal-ekonomija huma bhal mera. Dak li
jidher fihom hu dak li hu. Ikrah jew sabih, hu dak li hu. Issa c-cifri ilhom
juru stampa hazina. U mhux hazina darba. Hazina u qed tiddeterjora. L-ahhar
cifri li hargu huma dawk dwar il-kummerc ta’ Malta ma’ barra minn Malta
ghall-ewwel ghaxar xhur tas-sena 2001 u ghax-xahar ta’ Novembru 2001. Ghal darba
ohra cifri li juru l-inkwiet li hemm fl-ekonomija ta’ Malta. Ghidtha bla tlaqliq
u nerga’ nghidha ghax ma kkonvincieni hadd bil-kuntrarju. L-ekonomija Maltija
qeghda f’ricessjoni. U mhu qed isir xejn biex il-pajjiz jinqala’
minnha.

Li gab bhala argument kuntrarju min rid bhal speci jirredikola
dak li ili nghid jien hu li il-qaghad f’pajjizna mhux qed jizdied kif suppost
isir meta ekonomija tkun fi stat ta’ ricessjoni. L-ewwelnett jien diga’ spjegajt
li stat ta’ ricessjoni f’ekonomija moderna mhux bilfors ifisser dipressjoni.
Anzi fejn l-istrutturi huma adatti ricessjoni taf tinbidel ghal ahjar fi ftit
xhur. Basta jittiehdu mizuri tajbin u fil-waqt. Ezempju car hu dak li qed isir
fl-Amerika. L-Amerikani jafu jhaddmuha l-ekonomija tas-suq. Ma joqghodux
jghajjru perikoluz lil min jindika l-istat hazin li tkun qalbet fih l-ekonomija.
Le, fl-Amerika u f’pajjiz fejn l-ekonomija tas-suq moderna tahdem sewwa u hi
mifhuma, l-awtoritajiet jiccaqalqu mal-ewwel. Jiehdu l-mizuri fil-pront biex
l-aghar ta’ ricessjoni, jigifieri zieda qawwija fil-qaghad, ma jigriex, u
l-aghar jghaddi malajr.

Izda mhux f’Malta. Le, f’Malta nafu li
l-ekonomija ghandha problemi serji fl-istruttura taghha. Nafu li jridu jsiru
bidliet adatti. Nafu li jekk ma nibdluhomx l-ekonomija taghna tibqa’ fl-isqaq.
Nafu li hu sqaq li minnu jekk lill-ekonomija ma ntuhiex ftuh gdid bilfors li
trid timxi b’lura biex tohrog minnu. Spjegajt dan f’artikli ohra xhur ilu. Issa
la l-ftuh b’investimenti u inizjattivi godda u b’ristruttura serja li johloq
opportunitajiet godda ta’ xoghol ma sarx, l-ekonomija miexja b’lura. Il-qaghad
tiela’ wkoll u ser ikompli jitla’.

Il-livell tal-qaghad
Il-livell
tal-qaghad f’Malta mhux dak ta’ ekonomija li qeghda f’ricessjoni li qed tihzien
ghar-raguni ovja: ghax il-gvern u s-settur pubbliku, u sa certu punt il-privat
ukoll, jzomm in-nies jahdmu akkost li jitilfu. Fis-settur pubbliku hemm telf
kbir. It-telf tal-gvern jidher fl-izbilanc tad-deficit pubbliku. Jidher wkoll
fil-livell gholi ta’ sussidji li jinghataw lill-korporazzjonijiet pubblici u
l-habi li jsir fejn il-gvern hu fi stat ta’ monopolju. Habi ta’ nies mhux
utilizati sewwa li jirrifletti f’telf u sussidji. Izda anke fil-privat hemm
intraprizi kbar li jzommu livell gholi ta’ impjieg aktar milli jifilhu
ekonomikament ghax jew jibzghu mill-Unions jew jibzghu mill-gvern jew ghax
ghandhom monopolji fis-suq. Dejjem imbaghad jaghmel tajjeb ghaz-zejjed
il-konsumatur ghax ikollu jhallas prezzijiet ghola.

Ma rridx niftiehem
li allura n-nies ghandhom jintefghu ‘l barra. Allahares. Li qed nghid hu li
ekonomija li tahdem sewwa jkollha strutturi adatti biex l-intraprizi jahdmu
b’mod efficjenti u kompettitiv u s-suq tax-xoghol jkun flessibbli bizzejjed biex
in-nies ma jibqghux maqbuda fejn m’hemmx qliegh izda jghaddi ghall-impjieg
f’intraprizi fejn hemm il-qliegh u prospetti ta’ investimenti godda u tkabbir.
Qed nghid ukoll li billi l-gvern jghatti bl-gharbiel, kif jghidu u jahbi
l-qaghad b’daqshekk ma jfissirx li l-ekonomija qed tahdem sewwa. Dan bhal meta
ghandek it-tank tal-petrol fuq ir-reserve u l-arlogg jurik li hu full. L-iblah
joqghod fuq meter bhal dan.

Strutturi hziena
F’ekonomija efficjenti
l-gvern johloq dawk l-istrutturi biex il-haddiem jkun ‘employable’ matul
il-karriera tax-xoghol kollha tieghu. F’pajjizna dan hu possibbli. Izda mhux qed
isir. Ghax mhux qed isir qed naharbu mill-verita’. Nghattu l-ghawg bis-sussidji.
Nibzghu mill-kompetizzjoni. Il-gvern jiddejjen dejjem aktar akkost ta’ kollox.
Hekk kif l-ekonomija maqbuda fi sqaq tibda miexja b’lura bhal ma qed taghmel ta’
Malta, l-gvern jkompli jghodos fl-inkwiet. Il-Budget deficit jkompli jikber. Ma
jista’ qatt gvern ifejjaq lilu nnifsu meta l-ekonomija tkun marida. Hi biss
ekonomija b’sahhitha li tfejjaq id-deficit tal-gvern. Ekonomija f’ricessjoni
zzid l-gwaj lill-gvern u l-gwaj tal-gvern izomm l-ekonomija milli tohrog
mir-ricessjoni. Min irid ikun onest jaf li l-ekonomiji serji hekk jahdmu.

Cifri koroh
Dawk li c-cifri ekonomici jafu jaqrahom, jarawhom kollha.
Mhux jaraw ic-cifri biex ifittxu c-cejca. Le, min hu serju jarhom sewwa.
Iqabbilhom sett ma sett, u tlett xhur ma tlett xhur. Meta wiehed jistudja
c-cifri ekonomici ta’ Malta ghal dawn l-ahhar 18 –il xahar jaf li l-ekonomija
Maltija qeghda fil-gwaj. Ic-cifri nazzjonali jixhdu dan u jixduh ukoll ic-cifri
tan-negozju tal-korporazzjonijiet kemm pubblici kif ukoll privati. Jixduh
ic-cifri tal-kumpaniji privati kbar u zghar. Jixhduh il-banek kemm, is-Central
Bank kif ukoll il-Banek Kummercjali. Jixdu kull min qieghed fin-negozju, hu
x’inhu l-qasam. Jibqghu jichduh biss l-apologisti. U haga tal-ghageb kemm hawn
minnhom. Dak ghax il-paga tieghu gejja minn hawn u ahjar jintghogob. Dak li
qieghed fuq ma nafx kemm il-bord u ahjar jaghlaq halqu. L-iehor ghax gmielu
jithallas ta’ studji u rapporti. L-iehor ghax imhallas specifikament biex
jfahhar u jiftahar. L-iehor ghax jgholu l-“ispinning” is-sistema l-gdida ta’ kif
tinfluwenza lin-nies bi xejn. Izda dan kollu ma jkaddadx is-sewwa. Kif jghid
il-Malti, z-zejt dejjem jitla’ f’wicc l-ilma.

Is-sewwa
Is-sewwa hu li
l-ekonomija Maltija marida u l-medicina li titfejjaq m’hiex tinghata. L-ahhar
cifri tal-NSO juru li l-esportazzjoni kompliet nizla b’rata allarmanti.
Is-summary li qed nghati hawn ta’ dak li deher fl-ahhar rapport tal-NSO juri dan
bic-car. Esportajna anqas kwazi fis-settur kollha. Issa lanqas ghadhom iwahhlu
fl-ST Microelectronics, qiesha din l-akbar gawhra ta’ Malta, tahti tal-gwaj. Le,
issa m’hemmx aktar kwalifika. Kompliet tonqos ukoll l-importazzjoni ta’
makkinarju. Kompliet tonqos l-importazzjoni tal-materja prima u tas-semi
manifatturat li jintuza fil-produzzjoni industrijali. Kompliet tonqos ukoll
l-importazzjoni tal-prodotti tal-konsum. Naqset l-importazzjoni ghall-konsum
f’Novembru, x-xahar ta’ qabel il-Milied, meta normalmet l-importazzjoni titla’.

Fil-periklu
In-nuqqas fl-importazzjoni jirrifletti, t-tnaqqis
fl-esportazzjoni. Tonqos illum l-importazzjoni, tonqos ghada l-esportazzjoni.
Ilna sejrin hekk aktar minn sena. Tonqos l-esportazzjoni, jonqos il-qliegh minn
barra. Jonqos il-qliegh, jonqsu l-flus fl-idejn. U terga’ tonqos
l-importazzjoni. Cirku vizzjuz. Cirku perikoluz. Aktar ma jghaddu x-xhur aktar
il-krizi tikber. F’nuqqas ta’ investimenti godda u firxa gdida dinamika
fl-ekonomija d-direzzjoni tibqa’ l-istess: ‘l isfel.

L-ekonomija Maltija
llum hi f’periklu serju.

U ara ma tghidx il-verita’ ghax jghidulek
perikoluz.

 

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).