Fabian Demicoli

Kemm hi marida Malta?


 

Pat Cox
Ftit huma dawk , hu x’inhu l-kulur politiku
taghhom, li ma jammettux li Malta hi marida. Meta smajt lil Pat Cox, President
tal-Parlament Ewropej jghid kemm kienet marida l-Irlanda qabel ma dahlet
fl-Unjoni Ewropea, tbissimt ghax dan hu paragun li jghodd ghal Malta illum. Li
ma kienx jghodd hu l-paragun tal-Irlanda mill-indipendenza taghha fl-1922 sa ma
dahlet fl-Ewropa Maghquda. Pat Cox irrefera ghall-Irlanda bhala l-pajjiz fi stat
ta’ neokolonjalizmu, ghal kollox dipendenti fuq l-Ingilterra u b’ekonomija
daghjfa, qaghad gholi u b’investiment baxx. Irrefera ghal Irlanda bhala pajjiz
fi stat permanenti ta’ stagnar. Dan meta l-Irlanda indipendenti kienet immexxija
mill-Irlandizi wahedhom, rajhom f’idejhom.




Dan il-paragun ghal Malta ma
jghoddx. Malta ilha sa mill-1979 ma tkun b’xi mod fi stat ta’ neokolonjalizmu.
Malta rajha f’idejha marret tajjeb. Qatt fl-istorja ta’ Malta, l-Maltin ma kienu
tant komdi f’pajjizhom daqs kemm ilhom minn meta hadu rajhom f’idejhom. Dan hu
fatt li ma jista’ jinnegah hadd. Malta hlief ghas-sena l-ohra, prattikament
dejjem irnexxiela tkabbar il-prodott gross nazzjonali taghha u meta l-pajjiz
sofra rati ta’ qaghad qawwija, dan gara waqt li kien qed jinghalaq l-bazi
militari Ingliza f’Malta, u f’perjodu meta d-dinja ta’ madwarna kienet
f’ricessjoni u f’pajjizna infligna fi glied politiku intern li kien qed jiflina.
Bhala ekonomija izda Malta issa mill-Indipendenza ‘l hawn imdorrija b’perjodu
twil ta’ tkattir ekonomiku fejn il-gid kien qed jikber u jinhass u l-poplu Malti
kien qed ihossu.

Ristruttura
L-istramberija hi li Malta qiesu li bdiet
ghan-nizla hekk kif bdiet taqdef lejn l-Ewropa. Jien ma nghidx li hemm rabta ma
dan. Ghax effettivament li tipprepara ghal Ewropa jfisser li tirristruttura
l-ekonomija biex din tkun aktar libera li tikkompeti fi swieq mondjali. Ma
naqbel xejn ma dawk li jghidu li ghax tilliberaliza taqa’ lura. Ekonomikament
dan mhux veru. Izda l-verita’ hi li l-ekonomija f’dawn l-ahhar snin bdiet miexja
bir-reverse u r-ristruttura ekonomika ftit li xejn qed tirnexxi. Jidher
jigifieri li l-ekonomija mhux qed tkun amministrata sewwa u qed jehel il-process
tal-liberalizazzjoni ghall-istaggnar dovut ghall-amministrazzjoni hazina
tal-ekonomija.

Fejn ir-ristrutturar qed jahdem qed tahdem bl-isforz
tal-privat fejn il-proprjetarji raw l-opportunitajiet u investew bil-kbir bhal
ma ghamlu tal-ST Microelectronics, tad-Dowty u tan-Denim. Hemm numru iehor ta’
industriji li wkoll, bla daqq ta’ trombi, irristrutturaw u qed jaqdfu ‘il
quddiem. Sar ukoll hafna ristrutturar u ri-investment fis-settur tat-turizmu u
fis-setturi finanzjarji u kummercjali. Izda kwazi xejn min dan kollu ma sar
minhabba d-dhul ta’ xi regolamenti godda. Dawn huma settur fejn is-sidien ma
qaghdux jistennew lill-gvern jiccaqlaq. L-istandards ghollew bla htiega ta’
ligijiet ghax is-suq taghhom hekk instighom li jaghmlu. Fis-settur tat-turizmu
l-assistenzi governattivi ma jezistux u l-ligijiet huma prattikament li huma.
F’dan is-settur l-isforzi huma kwazi kollha tal-privat. Fis-settur kummercjali
l-istess. L-investimenti l-godda zgur li ma kienux instigati min xi IPSE jew xi
METCO jew xi MDC. L-istess ghal investiment il-gdid li sar f’dawn l-ahhar snin
fis-settur tal-kostruzzjoni u tas-servizzi. L-investiment hu kollu privat u sar
bla ghajnuna ta’ hadd. Jigifieri l-ekonomija Maltija zammet ritmu qawwi ta’
zvilupp bla ghajnuna. Dan waqt li kienu qed jiddahhlu hafna tibdiliet
fil-pajjiz. Is-settur privat zamm ir-ritmu tal-investiment ghal hafna snin u
baqa’ jzied l-impjiegi anke kontra t-tfixkiel.

Min waqqana lura
Li
waqqa’ l-ekonomija tal-pajjiz lura hu s-settur pubbliku. In-nefqa pubblika
baqghet tikber. Biex il-gvern ilahhaq man-nefqa beda dejjem jghabbi aktar
pizijiet u taxxi u jissikka fuq min m’ghandux inaffar – fuq l-investituri u fuq
is-settur privat. Ir-ristrutturar li hadmet fil-pajjiz hi r-ristrutturar
tas-settur privat. Mhux vera li r-ristrutturar f’Malta u “public sector led” kif
imorru jghidu fi Brussels. Il-privat mexxa wahdu “in spite of them”. Baqa’ hafna
u hafna xi jsir fil-privat, izda bidla saret u saret bidla li swiet il-miljuni
kbar ta’ liri.

Izda l-gvern x’ghamel? Kemm bis-serjeta’ irristruttura
s-settur pubbliku biex dan ikattar il-produttivita’, jsir anqas dipendenti fuq
is-sussidji u fuq id-deficit finanazjarju u jillibera r-rizorsi biex dawn
jithaddmu b’aktar profitabilita’ band’ohra? Dan hu settur li jekk Malta tidhol
fl-Unjoni Ewropea ser ikollu bilfors jirristruttura bil-kbir u b’pass mghaggel u
that id-direzzjoni tla-penalitajiet imposti minn Brussels.

Sar, mhux ma
sarx bdiel fis-settur pubbliku. Jekk wiehed ihares lejn ic-Civil illum zgur li
jara hafna tibdiel. Il-mistoqsija hi kemm minn dan it-tibdeil kien
cost-effective. Kemm mill-positjiet kollha li nholqu, l-Awtoritajiet kollha li
twaqqfu, l-istudji kollha li saru, u l-investimenti kollha li saru f’apparat,
kien fil-fatt ippjanat b’sens ta’ entrepreneurship? Kemm minnu sar b’fantasia u
mhux bi xjenza?

Il-Gwaj li jmarrad
Dan hu paragun li jrid isir ma
l-Irlanda. Il-bidla kbira li rat l-Irlanda ma kinitx meta dahhlet fl-Unjoni
Ewropea. Fl-ewwel 10 snin tas-shubija infatti l-Irlanda tkarkar baqghet.
L-Irlanda ingabret meta identifikat il-mard li kellha: dipendenza fuq suq
wiehed, tahrig tan-nies tax-xoghol fjakk; settur pubbliku kbir u ma jrendiex;
deficit pubblici li dejjem jikbru, nefqa pubblika iddettata minn nies li mohhhom
biex jibqghu komdi huma u ma jimpurtahhomx mill-impatt ekonomiku ta’ dan
il-pajjiz kollu; abbuzi mis-sistema tal-welfare; nuqqas kbir ta’ investiment;
qaghad mghola s-smewwiet li baqa’ wkoll f’livelli gholjin sa 20 sena wara li
l-Irlanda dahlet fl-Unjoni Erwopea; riservi nazzjonali dejjem nizlin;
inflazzjoni qawwija u lira Irlandiza b’valur dejjem jitmermer. Dan il-mard kollu
gab l-Irlanda fi gwaj kbir. Gwaj li waqghet fih l-Irlanda minhabba
amministrazzjoni hazina tal-ekonomija Irlandiza mill-gvernijiet Irlandizi li
aktar kien mohhhom f’li jithabbu milli jamministraw sewwa.

Kienu hawn li
t-Trade Unions u l-Employers Associations stembhu u ghamlu Patt Nazzjonali
mal-gvern biex flimkien ifejqu lill-pajjizhom. Meta ftehmu bejniethom, l-Unjoni
Ewropea sabuha warajhom. Mhux l-Ewropa qajmithom. L-Irlandizi stembhu b’tisbita.
Dawru r-rotta huma u s-sistemi tal-Unjoni Ewropea sabuhom ta’ ghajnuna kbira.
Is-sidien u l-haddiema flimkien zguraw li l-vantagg ta’ suq wiehed kbir ewropej
li fethilhom quddiemhom l-Kummissjoni Ewropea jitgawda. Jitgawda wara li
f’sagrificcji kbar u b’ristrutturar bis-serjeta’ l-Irlanda saret kompetittiva.
Meta saret kompetittiva, gawdiet bil-kbir mill-fondi tal-Unjoni Ewropea
ghat-tahrig, ghar-ristrutturar, ghall-izvilupp ta’ kull qasam industrijali,
agrikoltura, sajd u turizmu. Pat Cox u l-Irlandizi jaghmlu sew li llum jiftahru
u jkunu kburin bl-investiment li gabu lejn pajjizhom, l-aktar mill-Amerika u
wkoll mill-Asja biex ippenetraw bil-kbir fis-swieq ewropej u mondjali. Tajba
l-lezzjoni tal-Irlanda ghaliex il-Maltin mela le, izda mhux kif ikwadra Pat
Cox.

Pjan ta’ salvazzjoni nazzjonali
Il-paragun ma’ Malta jkun jista’
jsir biss meta Malta wkoll tirrikonoxxi l-mard li ghandha u l-partijiet socjali
kollha – gvern, sidien, haddiema u socjeta’ civili – jfasslu u jintrabbtu ma
Pjan ta’ Salvazzjoni Nazzjonali. Flimkien imbaghad niddeciedu xi jrid isir u hux
ahjar li l-pjan inhaddmuh bl-ghajnuna ta’ fondi li jistghu jigu wara shubija
fl-Unjoni Ewropea jew jekk hux mod iehor. L-ghazla dwar l-Ewropa ghandha tkun
l-ghazla ta’ liema hi l-ahjar ghodda biex il-Pjan ta’ Salvazzjoni jirnexxi. Izda
biex naqblu fuq Pjan u wara fuq l-ghodda biex twettqu, irridu l-ewwelnett naqblu
li Malta marida.

Ir-radd tas-salib hu li l-kbarat ta’ dan il-pajjiz
jammettu li Malta ghandha bzonn Pjan ta’ Salvazzjoni. Mhux Pjan ta’ Zvilupp biex
nidhlu fl-Unjoni Ewropea bhal ma qed ifassal il-gvern. Izda dokument serju
maqbul bejn kulhadd. Fuq dan haqqu qed jahdem il-President ta’ Malta la l-gvern
qiesu mhux konvint. Kemm hi marida Malta jixhduh il-figuri. Kemm ahna b’sahhitna
li bla bidliet serji nfiequ wahedna jixhduh ukoll il-fatti.

Produzzjoni
Nazzjonali
Il-fatti huma li Malta m’hiex tikkompeti bizzejjed fl-oqsma
l-aktar importanti li jsostnu l-ekonomija taghna llum – industrija, turizmu,
tarznari, freeport, settur finanzjarju, kummerc, biedja – u dan ghaliex? Ghaliex
hafna mir-rizorsi limitati li ghandna huma maqbuda f’xoghol li ma jrendiex. Biex
insostnu l-ineficenzi qed incahhdu l-efficenti milli jkollhom l-fondi u
r-rizorsi biex nespandu. Ghalhekk din il-krizi kollha ta’ eluf ta’ negozji xotti
mill-kapital. Qed nghabbu lill-pajjiz b’pizjiet li biex insostnuhom qed ikollna
niddejnu dejjem aktar. B’dejn u b’infieq mhux mahsub il-pjaga dejjem miftuha.
Ir-rizultat hu li fondi bizzejjed biex niehdu hsieb lill-pajjizna m’ghandniex.
Ghalhekk tant toroq imkissrin; problemi tal-maghtab u tal-ambjent ma nsolvuhomx;
ghalhekk il-problemi tal-isptarijiet; tal-iskejjel; tal-penzjonijiet u t-telqa
generali fil-pajjiz kollu. Ghax meta l-mutur ekonomiku mhux f’siktu m’hemmx
x’jaghmel tajjeb biex il-pajjiz jintrefa’.

Jekk pajjizna ma jintrefax
fid-dehra generali tieghu jkun inutli li nonfqu l-miljuni fi propoganda
turistika. U t-turizmu hu l-akbar industrija li ghandna – the goose that lays
the golden eggs – kif jghidu l-Inglizi. Malta biex tfieq trid bilfors issir
aktar kompetittiva u tgholli bil-kbir l-produttivita’ nazzjonali taghha. M’hemmx
triq ohra.

Malta marida? U kemm hi marida? Inharsu madwarna
ghar-risposta. Tista’ titfejjaq? Dan zgur li tista’. Min ser ifejjaqha?

Ahna u hadd aktar.

 

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).