Fabian Demicoli

Ir-Responsabbilita’ Enormi tal-Mexxejja tal-Bdiewa u r-Rahhala

Acquis
Nhar it-Tlieta 2 t’April 2002 kienet gurnata
importanti hafna ghall-oqsma kollha tal-biedja ta’ pajjizna. M’hiex zgur izda li
l-bdiewa u r-rahhala fehmu l-importanza enormi ta’ dak li kien qed jigri.
Ir-rapprezentanti tal-bdiewa u r-rahhala illum huma mghobbija b’responsabbilita’
enormi u ghandhom s-sahha jhollu jew jorbtu l-futur tal-biedja f’’pajjizna u
l-ghixien tal-imsiehba taghhom. Jien ma nafx kemm dawn il-mexxejja qed
jikkunsultaw mal-membri taghhom u kemm qed jispjegaw u jgibu l-appogg tal-bdiewa
u r-rahhala li jitkellmu ghalihom qabel jorbtu jew ma jorbtux. Nispera f’Alla li
qed jitkellmu, qed jifhmu, qed ifhemu u qed ikollhom warajhom lill-bdiewa u
lir-rahhala fuq dak kollu li jiddeciedu. Ghax li titkellem ghalik u terfa’
r-responsabbilita’ ta’ ghemilek int hija haga, izda li titkellem ghal haddiehor
u aghar minn hekk li torbot lil haddiehor fuq affarijiet li jistghu jaffetwaw
il-futur u l-ghixien ta’ dak li jkun b’mod mill-aktar determinanti, hi haga
kbira u serja hafna. Nhar it-Tlieta fil-laqgha ta’ konsultazzjoni mal-Ministri
Dr. Joe Borg, Prof. Josef Bonnici, il-Perit Ninu Zammit u John Dalli u
fil-laqgha tal-Meusac, il-mexxejja tal-bdiewa u tar-rahhala hadu decizjonijiet
ta’ importanza enormi.

 


Matul din l-ahhar sena, l-aktar, jien ppruvajt
b’kull mod li lill-gruppi differenti ta’ bdiewa u rahhala nghinhom u noffrilhom
s-servizzi u l-esperjenza tal-GRTU biex huma jkunu f’posizzjoni ahjar li jerfghu
s-salib kbir u enormi li qed ikunu mgeghla jgorru hekk kif Malta qed tigi
kostretta li tadotta l-acquis communautairre prattikament sas-sena
d-diehla.

Jien qrajt kull rapport li tpogga ghad-disposizzjoni tieghi u
li jirreferi ghall-impatt u d-dhul ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea ser ikollu fuq
il-bdiewa u r-rahhala Maltin. Tkellimt ukoll ma rapprezentanti tal-bdiewa u
rahhala minn diversi pajjizi kemm dawk diga’ membri biex inkun naf x’gara wara
li dahhlu, bhal Grecja, Portugal u Spanja u ma ohrajn minn pajjizi li bhalna
ghadhom fuq l-ghatba.

Ma nemminx li xi hadd minn dawn il-pajjizi kollha
huwa ekwivalenti ghal Malta. L-istudji serji li saru kollha jenfasizzaw li ahna
differenti. Malta hi gzira maqghtuha bil-bahar mill-eqreb post Ewropew u mdawwra
b’pajjizi ohra akbar minna fil-Lvant Nofsani u fin-Nord tal-Afrika li ghandhom
produzzjoni tal-biedja li tikkompeti direttament ma’ Malta. Malta ghandha hafna
diffikultajiet biex izzomm produzzjoni ghaddejja izda l-genju u l-hila tal-bidwi
u r-rahhal Malti u l-ghaqal ta’ hafna nies kapaci li hadmu fid-dipartiment
tal-biedja irnexxielhom jaghtu lill-pajjizna biedja li tatna hafna u hafna
sodisfazzjon u li halliet qliegh kbir lill-pajjizna u lill-eluf kbar ta’ Maltin
ghal hafna u hafna snin. Illum fil-biedja mhux biss hemm eluf ta’ Maltin jahdmu,
izda hemm investiti l-miljuni ta’ flus tal-Maltin u ghal min investa f’dan
il-qasam, kemm bdiewa, rahhala, processuri, distributturi u hafna u hafna ohra,
il-biedja ghalihom hi kollox u s-sors kollu tal-ghixien taghhom. Hawn
sfortunatament minn jipprova jcekken l-importanza tal-biedja f’pajjizna. Dan hu
zball ohxon. Il-biedja hi fil-fatt importanti ghal pajjizna aktar milli juru
c-cifri. Partijiet kbar ta’ Malta huma rurali. Kull min jghix qrib il-kampanja
jaf li f’zoni shah ta’ Malta l-biedja hi l-mutur tal-ekonomija ta’ dawn
in-nahat.

Il-karba tal-bdiewa u r-rahhala
Ghalhekk l-argument dwar
il-biedja hu serju hafna u jridu jidhlu fih bis-serjeta’ dawk kollha li verament
ihobbu lill-pajjizna. Il-karba tal-bdiewa u r-rahhala li qed jifhmu x’inhu
jigri, trid l-ewwel u qabel kollox tinstema mill-bdiewa u r-rahhala l-ohra
kollha ghax baqa’ hafna li ghadhom jghixu bit-tama u bil-fiducja ghamja f’nies
li ma jidhrux li huma kapaci jerfghu r-responsabbilita’ tal-mument. Il-karba
trid tinstema wkoll minn hafna ohrajn. Mhux kwistjoni biss tal-bdiewa u
r-rahhala. Hi kwistjoni socjali u mhux biss ekonomika ghax tolqot il-mod
tal-hajja barra l-introjtu ta’ hafna familji Maltin. Hi kwistjoni ta’ sigurezza
nazzjonali. Min ghex l-ahhar gwerra dinjija jaf x’ifisser li pajjizna ma jkollux
biex jghix u jrid mill-barranin. Hi kwistjoni ta’ aktar qliegh mit-turizmu:
x’jiswa li ngibu t-turist f’pajjizna, imbaghad kull ma jkun irid irridu
nimpurtawh ghax il-produzzjoni lokali nkunu qtilniha? Hi kwistjoni wkoll ta’
ambjent. Fejnhom l-ambjentalisti? L-ambjent Malti hu li hu ghaliex ghandna
biedja u hajja rurali vitali. Il-biedja hi taghna lkoll u rridu nibzghu ghaliha
lkoll. Min ghandu jitkellem irid jitkellem illum. Ghada jista’ jkun too
late.

Il-mexxejja tas-setturi differenti tal-bdiewa u rahhala – iz-zewg
assocjazzjonijiet nazzjonali tal-bdiewa, l-lobby group tal-biedja, l-koperattiva
centrali tal-bdiewa, l-koperattivi l-ohra tal-bdiewa u l-Apex li tikkordina
x-xoghol ta’ dawn il-koperattivi, l-koperattivi tal-prodotturi kemm dik
tal-prodotturi tal-majjal, l-ohra tal-produtturi tac-canga u tal-halib,
l-koperattiva tal-produtturi tat-tigieg u tal-bajd, l-ghaqdiet ta’ min irabbi
l-fniek u dawk li jzommu n-naghag, dawk li jipproducu l-gheneb, iz-zebbug u
l-ghasel – illum ghandhom responsabbilita’ enormi. L-istess dawk li
jirrapprezentaw lill-processuri u l-fabbriki agro-industrijali.

Il-biedja
tista’ tinqatel
Ir-rapport serju li kitbu l-esperti tal-CIHEAM-IAM ta’ Bari
fl-Italja, jghid bl-aktar mod car, li ghandna quddiemna l-possibilita’ reali li
l-biedja Maltija tisparixxi darba ghal dejjem. Dan m’ghandux isir u hi
r-responsabbilita’ enormi ta’ min imexxi l-ghaqdiet tal-bdiewa u r-rahhala li
jkun zgur li dan ma jsirx. Nghid bl-aktar mod sod, bhal ma ili nghid lil dawk
kollha li jkellmuni: min mhux kapaci, min m’ghandux il-hila li jmexxi, li jifhem
x’inhu jsir u jrid ifiehem lil haddiehor u mhux kapaci jmexxi b’hila u ghaqal
kbir lil shabu, ghandu jwarrab u jaghmel il-wisa’ lil min hu kapaci u ghandu
l-hila. It-tnehhija tal-levies qabel ma’ Malta tidhol fl-Unjoni Ewropea u
l-program tal-gvern biex speci ipaci l-impatt ta’ din it-tnehhija bis-sussidji,
mhiex soluzzjoni tajba. Ir-rahhala u l-bdiewa din il-haga jridu jifhmuha.

Il-biedja Maltija diehla fl-aktar bahar imqalleb li qatt dahlet fih kemm
ilha tezisti. Min mhux kapaci jara dan ghandu jwarrab u mhux joqghod johlom u
jittama u jafda bl-amment. Li tmexxi qatt m’hu komdu. Zgur, li tkun f’posizzjoni
ta’ tmexxija illum fil-qasam tal-biedja hi responsabbilita’ kbira hafna.
Fil-maltemp ma jimpurtakx mill-wicc u l-forma tal-kaptan. L-importanti li hu
kapaci. Dan hu li jien l-aktar li nappella lill-bdiewa u lir-rahhala: kunu zguri
li min qed imexxikom hu l-aktar kapaci; lil min imexxikom nghidlu biex ma jafdax
u fejn ma jifhimx iqabbad lil min jifhem. Ma rridx inkun f’qoxort min izomm
il-posizzjoni u jorbot u wara jsib li ghamel froga. Din m’hiex kwistjoni ta’
mbaghad naraw. Hi kwistjoni ta’ hajja jew mewt
tas-settur.

Is-salvazzjoni
Dan ifisser li Malta m’ghandiex ghazla. Le,
ta lanqas mhux hekk qed jghidu l-esperti. L-esperti qed jghidu li Malta ma
tistax tiftah il-bibien ghall-kompetizzjoni ta’ prodotti importati minn barra
qabel ma ssahhah sew il-produzzjoni lokali. L-esperti qed jghidu li biex
ir-rahhala u l-bdiewa Maltin ikunu f’posizzjoni li jikkompetu irid jitfassal
pjan serju ta’ investiment qawwi immirat biex Malta tipproduci l-aktar kwalita’
gholja ta’ prodotti li tkun kapaci iggib prezzijiet gholjin fis-swieq Ewropej.
Malta trid tkun kapaci tbiegh il-prodotti ta’ kwalita’ barra waqt li tkun qed
tixtri minn pajjizi ohra prodotti ohra irhas. Izda Malta trid tonfoq il-miljuni
l-kbar biex ikun ristrutturat bis-serjeta’ il-qasam kollu tal-biedja biex
jitwettaq dak li qed jghidu l-esperti. Dak li qed jipproponi l-gvern illum
mhuwiex dak li hu mehtieg li jsir jekk Malta trid tigwadanja mis-suq komuni
Ewropew. Il-program tal-gvern hu program tat-traqqih. Ghar-ristruttura serja
issemmiet ic-cifra ta’ aktar minn sittin miljun lira. Dan l-investiment irid
isir kwazi fl-oqsma kollha u jrid iz-zmien u jrid hafna tahrig. Zgur li ma
jistax isir f’daqqa u bla ppjanar serju.

L-ippjanar irid isir ghas-settur
kollu u ghall-qasam rurali kollu. Mhux xoghol tad-dilettanti. Mhux sewwa li
l-gvern jippretendi li bidwi jew rahhal jitlaq minn fuq il-post tax-xoghol
tieghu, jitfaghlu quddiemu pataflun karti, li anke lil min hu intiz ihawdu, u
jippretendi li bidwi u rahhal jiddeciedi u jorbot il-futur tieghu u ta’
shabu.

It-Tlieta 2 t’April
Dak li rajt isir nhar it-Tlieta 2 t’April
2002 fin-New Dolmen Hotel, il-Qawra, sewwidli qalbi bil-kbir. Nies li lanqas hu
xogholhom li jifhmu li l-kumplikazzjonijiet li gelghuhom jiddeciedu dwarhom,
kienu qed ikunu immartellati minn ohrajn li issa ilhom ix-xhur ifasslu u jiktbu
u jistudjaw. Huma hadu x-xhur u niddubita kemm fehmu u kemm fasslu tajjeb. Issa
lil haddiehor, bidwi u rahhal bi professjoni, ippretendewh jorbot u jiddeciedi
fi ftit sighat.

Nhar l-Erbgha 3 t’April 2002, jien u shabi, tkellimna
mal-President ta’ Malta, l-Prof. Gwido de Marco. Il-messagg li s-sidien
tal-intraprizi Maltin ghaddewlu kien wiehed car: ma jistax ikun li nibqghu
sejrin hekk. Il-gvern ma jistax jibqa’ ghaddej jahseb li hu u n-nies tieghu
jifhmu l-aktar, taparsi jikkonsulta, u ma jismax. Pajjizna taghna lkoll. Aktar
milli hu tal-politici u tal-burokratici hu ta’ dawk li jahdmu, ta’ dawk li
jistinkaw, ta’ dawk li jinvestu u jghatu hilithom u sahhithom. Dak li sar nhar
it-Tlieta 2 t’April 2002 hu ezempju car. Iddecidejt, qed jghid il-gvern, u ser
nibqa’ ghaddej. Inkellmek nghid li int qbilt mieghi, imma ser nibqa’ ghaddej.
Il-bdiewa u r-rahhala jekk iridu baqghalhom cans jitkellmu. Ftit, imma
baqghalhom. Ohrajn diga’ tilfu c-cans taghhom. Dan hu zmien li fih il-hmar biss
jorqod.

 

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).