Fabian Demicoli

Il-waqgha fl-ekonomija Maltija

Inflazzjoni
Malta llum ghaddejja minn fazi ta’ zieda
fl-inflazzjoni, sena fuq sena ta’ 4.67%. Jekk l-inflazzjoni titiehed bhala medja
ta’ tnax il-xahar li ghaddew din turi cifri ta’ 3.27%. Jigifieri l-inflazzjoni
qabzet ir-rata li fuqha wiehed jistenna aggustament fil-pagi mal-ewwel.
Il-problema hi li r-rata ta’ inflazzjoni bhal din normalment tintlahaq meta
l-ekonomija tkun ghaddejja minn boom u jkun hawn tant flus fl-idejn u nuqqas ta’
haddiema disponibbli ghax-xoghol li l-pressjoni fuq iz-zieda fil-prezzijiet u
l-pressjoni fuq iz-zieda fil-pagi tohloq rata ta’ inflazzjoni qawwija. Ekonomija
bhal ta’ Malta li r-ritmu taghha niezel mhux suppost illi turi rati ta’
inflazzjoni bhal ma qed turi llum.

 


Inkwiet
Dan kollu jindika li
l-istruttura tal-ekonomija Maltija m’hiex struttura ta’ ekonomija tas-suq
moderna kif suppost illi ghandna meta wiehed jara l-firxa tax-xoghol
tal-ekonomija llum. Kieku hu hekk, u l-istrutturi li ghandna huma adatti kieku
llum m’ahniex inbghatu daqshekk biex ingibu ordnijiet godda ghall-postijiet
tax-xoghol kollha kemm huma. F’ekonomija mhadma sew jinholqu dawk l-istrutturi
biex kapitali u haddiema li qeghdin f’intraprizi fejn ix-xoghol m’ghadux
possibbli jithaddmu fuq progetti ohra u jsiru investimenti godda biex ir-ritmu
ekonomiku jibqa’ ghaddej. F’pajjizna izda l-kapital marbut f’intraprizi u
f’korporazzjonijiet fejn m’ghadux irendi u numru kbir ta’ haddiema huma mizmuma
f’postijiet tax-xoghol fejn minghajr htija taghhom, xoghol produttiv m’hemmx u
r-rizultat hu li tithaddem sistema tas-sussidji biex kollox jibqa’ ghaddej. Meta
jsir hekk jinholoq inkwiet kbir.

Ghaliex li jigri hu li postijiet
tax-xoghol godda ma jkunux jistghu jinholqu ghax kapitali ma jsibux u lanqas ma
jsibu l-haddiema adatti. Illum f’pajjizna ghandna t-tragedja li ghandna
mprendituri li jridu jifthu l-fabbriki u ghandhom l-ordnijiet izda la ghandhom
fabbrika u lanqas qed isibu nies u l-banek jaqghilalhom fwiedhom biex ituhom
il-flus mehtiega, imbaghad fl-istess waqt ghandna ntraprizi ohra fejn il-kapital
mhux imhaddem sewwa, is-servizz jew il-prodott qed jinghata hazin jew bi
prezzijiet gholjin, u tezisti hafna hela ta’ rizorsi umani ghaliex la m’hemmx
kompetizzjoni, m’hemmx interess biex l-affarijiet jitrangaw.

Hemm
umbaghad numru ta’ fabbriki vojta li huma proprjeta’ tal-gvern u hafna
proprjetajiet ohra tal-privat li jistghu jintuzaw u huma wkoll vojta. Dan kollu
ghax m’ghandiex tregija u m’ghandiex sistemi li jevitaw dawn id-diffikultajiet.
Ir-rizultat hu li ghandna prezzijiet gholjin ta’ servizzi essenzjali bhal m’huma
dawl u ilma u ta’ servizzi ohra marbuta mal-port, fost l-affarijiet ohra,
ghandna numru ta’ nies li kapaci jahdmu xoghol aktar produttiv milli ghandhom
izda ghal xi raguni stramba din is-sitwazzjoni m’hiex titranga. Ghandna umbaghad
gvern li ma jiddejjaqx jiddejjen biex jghatti d-diffikultajiet u l-ineficenzi
fid-direzzjoni tas-settur pubbliku, filwaqt li hemm pressjoni ma tieqaf qatt fuq
is-settur privat biex dejjem jghabbulu aktar u jifnu lil min irid jistinka u
jkabbar.

Id-dinja llum
F’Malta huma hafna l-problemi li qed izzommuna
milli nkunu aktar kompettitivi. Mhux kwistjoni li noqghodu nitkellmu fuq
il-globalizazzjoni. Ahna wahidna zghar wisq biex naqilbu dak li jsir fid-dinja.
Irridu ghalhekk bilfors nikkompetu jekk irridu nbighu barra minn Malta. Jekk ma
nbighux barra minn Malta jew ma nbighux f’pajjizna lit-turisti bi prezzijiet
assolutament kompettitivi Malta ma tfendix. Dan hu li urejt jien il-gimgha
l-ohra, b’fatti u figuri biex nuri li settur b’settur, l-ekonomija Maltija sejra
lura. Sejra lura ghax m’ghadniex aktar kompettitivi. Qed naghmlu l-affarijiet
b’mod li nahsbu li qeghdin f’dinja ghalina izda fil-fatt ahna qed nghixu f’dinja
ma’ l-ohrajn. Dak li nbighu lil xulxin f’Malta jaffettwa il-cost
tal-produzzjoni. Meta haddiem ihallas aktar ikun irid aktar paga. Meta Hotel
ihallas aktar ghal dak li jixtri kemm ghall-Hotel kif ukoll bhala pagi jkollu
jgholli l-prezzijiet lit-turisti. Meta t-turisit isib il-prezzijiet gholjin dan
ma jigix. L-istess ghall-fabbriki. Jekk dawn il-prezz tal-produzzjoni jkunu
gholi, dawn ma jbighux. Bla barranin nippruvaw inbighu lil xulxin.

F’Malta bla qliegh minn barra m’hawnx flus bizzejjed biex inzommu lil
kulhadd ghaddej. Meta jonqos il-qliegh l-imprenditur ma jkollux kapitali biex
jirrinvesti u jirristruttura. Il-gvern mill-banda l-ohra jitlef fid-dhul tieghu
ghax l-imprenditur li jitlef ma jhallas taxxa. It-taxxa ihallasha meta jaqla’.
Il-gvern mill-banda l-ohra jibqa’ jhallas ghax qiesu m’hemmx modd kif xi hadd
fil-gvern jista’ inaqqas in-nefqa pubblika. Biex jaghmel tajjeb ghan-nefqa
tieghu l-gvern ikompli jintaxxa. Aktar ma jintaxxa aktar jaghmilha difficili
lill-imprenditur biex ikampa u biex jirristruttura. Il-gvern imbaghad johloq
hafna instituzzjonijiet bhal MDC, IPSE, METCO u l-hafna awtoritajiet l-ohra biex
b’nefqa ta’ aktar flus pubblici jipprova isolvi l-problemi li jkunu nholqu
minhabba politika zbaljata. Din bhal dak li l-ewwel jghix kif ifettillu imbaghad
jispicca diehel u hiereg ghand it-tabib. Ma jghidx li ahjar jghix hajja
b’sahhita biex jekk jista’ jkun it-tabib ma jigix bzonnu. L-ekonomija Maltija
kieku tithaddem tajjeb ma tantx ikollha bzonn il-hela enormi ta’ miljuni ta’
liri f’istituzzjonijiet li m’humiex jahdmu u li qiesu hadd m’ghandu kontrol
fuqhom.

Gustizzja
Il-kultura li ahna ma nistghux nibqghu naghmlu
l-affarijiet qisna ahna maqtughin mid-dinja trid tispicca. In-nies ma jistghux
jibqghu jitwebblu li hemm impjiegi komdi fejn tahdem u ma tahdimx il-paga dejjem
diehla. L-imprendituri wkoll iridu kontiwament ikunu konxji li n-negozju mhux xi
kaxxa deheb li tista’ tghix dejjem komdu fuqha. Illum kulhadd irrid jaqta’ bi
snienu. U mhux sewwa li qiesu hawn parti mill-popolazzjoni komda u jigri x’jigri
dejjem xi hadd jahseb ghalija, filwaqt li l-ohrajn kontiwament fi glieda biex
jibqghu armati, mharga u kapaci ghax inkella ma jikkompetux u jaqghu lura.
Bilfors li f’pajjizna trid tidhol kultura gdida fejn il-kompettitivita’
tirrenja. Din ma jfissirx illi noholqu kompetizzjoni sfrenata u min ma jirbahx
jitlef.

Pajjizna jista’ jkollu dawk l-istituzzjonijiet li jizguraw li
l-element uman ta’ pajjizna ma jispicca qatt qieghed u li kontinwament ikun
imharreg biex jilqa’ l-opportunitajiet li jinholqu minghajr perjodi li fihom
il-haddiema jispiccaw bla xoghol. Ir-responsabbilta’ li pajjizna jkollu dawn
l-istituzzjonijiet u li dawn jahdmu tajjeb hu tal-gvern. Li jkun hawn gustizzja
fil-pajjiza u sistema tat-tqassim tal-gid sewwa hija r-responsabbilta’
tal-gvern. L-employers jaghmlu zball jew jahsbu li huma jistghu jghaddu minghajr
il-gvern u li kapaci wahidhom joholqu x-xoghol u l-gustizzja. L-istess jaghmlu
zball it-trade unions jekk jahsbu li huma jistghu jimponu fuq is-sidien sistemi
li ma jrendux. Il-kultura tal-kompettitivita’ trid tiddomina. Din m’ghandix tkun
konflitt mal-gustizzja socjali.

Patt socjali
Biex il-formola adatta
insibuha irridu hafna aktar diskussjoni b’modd intelligenti bejn gvern, sidien u
trade unions sa kemm jintlahaq patt socjali konkkordat. Dan beda jsir f’pajjizna
izda ghadna qed naqdghu cirku tond ghaliex qed ninhlew wisq fid-dettal minghajr
ma ghadna qbilna fuq il-qafas. Il-figuri li tajt dwar l-ekonomija juru bla
tlaqliq li z-zmien hu kontrina. Il-fatti ekonomici mhux qed jistennewna
niddeciedu skond ir-ritmu li rridu ahna. Biex tghaqqad l-gvern ghaddej b’ritmu
ta’ bidliet ma jieqfu xejn marbuta mad-dhul ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea. In-nies
l-aktar importanti fis-sistema pubblika jidher li huma ghal kollox maqbuda f’dan
ix-xoghol. Ir-rizultat hu li qiesu hadd fl-awtorita’ m’hu qed jinduna x’inhu
jigri fil-pajjiz. Din is-sitwazzjoni ma tistax tibqa’ sejra. Hu l-obbligu ta’
kull min jaf u jifhem x’inhu jsir li jitkellem bla
tlaqliq.

 

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).