Fabian Demicoli

Il-Pozizzjoni tal-GRTU dwar il-Pensjonijiet

Il-GRTU qed issostni li ma ghandux jkun hemm bidla fis-sistema tal-pensjonijiet qabel ma jsir studju serju tal-impatt ekonomiku u socjali ta’ kull bidla li tkun qed tigi proposta. Il-GRTU trid aktar dettal b’mod partikulari li studju dwar l-impatt fuq is-suq tax-xoghol b’zieda fl-eta tal-pensjoni. L-GRTU titkellem b’mod partikulari ghas-settur fejn is-sid tan-negozju jahdem hu nnifsu bhala self-employed u l-istudju ghandu juri l-impatt ta’ zieda obbligatorja fl-eta tal-irtirar fuq in-nies self employed li huma suggetti ghal sforzi fizici kbar fl-ezercizzju tas-sengha taghhom.

Il-Pozizzjoni tal-GRTU dwar il-Pensjonijiet

1. Il-GRTU qed issostni li ma ghandux jkun hemm bidla fis-sistema tal-pensjonijiet qabel ma jsir studju serju tal-impatt ekonomiku u socjali ta’ kull bidla li tkun qed tigi proposta. Il-GRTU trid aktar dettal b’mod partikulari li studju dwar l-impatt fuq is-suq tax-xoghol b’zieda fl-eta tal-pensjoni. L-GRTU titkellem b’mod partikulari ghas-settur fejn is-sid tan-negozju jahdem hu nnifsu bhala self-employed u l-istudju ghandu juri l-impatt ta’ zieda obbligatorja fl-eta tal-irtirar fuq in-nies self employed li huma suggetti ghal sforzi fizici kbar fl-ezercizzju tas-sengha taghhom.

2. Hafna fis-settur tas-self employed, u ohrajn mill-intrapriza tal-manifattura, kostruzzjoni, trasport u telekomunikazzjoni, ma jkunux jistghu jzommu l-livell ta’ produzzjoni taghhom b’impjegati ta’ eta’ kbira. Il-GDP ta’ Malta ghadu jiddependi hafna fuq il-kapacita produttiva tal-kapital uman u jekk l-output nazzjoanali jonqos ghax tonqos il-produttivita f’setturi importanti tal-ekonomija, l-piz tal-penzjoni fuq min jahdem jkompli jizdied. Is-sistema m’ghandha qatt tohloq xkiel ghat-tkattir ekonomiku u ghall-incentiva biex jinholqu postijiet tax-xoghol godda ghaz-zaghzagh. Min ifassal skema ta’ pensjonijiet bla ma jqies sew l-impatt fuq il-produzzjoni nazzjonali w jara biss l-impatt fuq il-finanzjament tal-iskema u l-finanzi tal-gvern, jkun qed jaghmel zball kbir. Il-GRTU trid ghalhekk tara wkoll aktar analizi tal-impatt tad-dizincentiva liz-zghazagh li jsibu postijiet tax-xoghol imblokkati f’Malta jekk iz-zieda fl-eta tal-irtirar tkun obligatorja. L-alternattiva tkun ta’ impjieg fil-kumplament tal-Unjoni Ewropea bil-konsegwenza li Malta titlef il-kontribuzzjoni ekonomika u l-kontribuzzjoni socjali taghhom.

3. Il-GRTU tistenna wkoll li ghandu jkun imkejjel l-impatt ekonomiku fuq aspetti ohra tal-ekonomija. Projezzjonijiet tal-accountants u studji statistici mhux bizzejjed. Dan hu zball kbir li ghamel haddiehor. Dan ghaliex ir-rapporti li saru s’issa huma bbazati wisq fuq teoriji u kalkoli li mhux dejjem huma korretti. Il-figuri demografici wkoll mhux qed jiehdu nkonsiderazzjoni adekwata tal-impatt tal-immigrazzjoni. Il-paragun dwar imigrazzjoni ghandu jsir ma dak fl-ibliet u mhux f’pajjizi kbar. L-iskema m’ghandiex tghabbi hafna fuq min jahdem ghax min ifassal l-iskema l-gdida jibbaza wisq fuq stampa pessimista ta’ kif ser tizviluppa l-ekonomija Maltija fl-20 sena li gejjien. Ghall-GRTU hu importanti hafna li minn jahdem ma jixxekkilx izzejjed u li min jirtira jkun kapaci jzomm livell ta’ infieq adekwat biex izomm lilu nnifsu sewwa u biex jghin bil-konsum tieghu iz-zamma ta’ ritmu ta’ tkattir fis-settur kummercjali. Il-White Paper hi fjakka hafna dwar analizi ekonomika.

4. Il-GRTU ghalhekk ma taqbilx li tizzarma s-sistema tal-lum qabel ma tkun assigurata dwar alternattiva ahjar ghaliex is-sistema tal-lum ssostni eluf kbar ta’ Maltin li d-dhul taghhom huwa essenzjali ghas-sostenn tal-kummerc f’pajjizna. Wkoll il-GRTU ma tarax htiega ta’ ghagla bla bzonn ghax mhux ser ikun hemm zbilanc fil-pensjoni sas-sena 2011 u mhux previsti problemi kbar qabel is-sena 2025. Il-GRTU ghalhekk ghandha tara li ma jiddahhlux mizuri parzjali bil-ghagla u m’ghandniex nibqghu ngennu n-nies izzejjed dwar l-pensjonijiet qabel ikun hemm ftehim fuq l-iskema kollha mall-partijiet kollha nvoluti, nkluza l-GRTU, f’isem is-self employed. Il-GRTU tfakkar li l-pajjizi li ghagglu u dahhlu sistemi mhux tant differenti minn dawk proposti fil-white paper, illum qed jirreveduhom ghax sabu li ma hadmux kif hasbu.

5. Il-GRTU trid li s-sistema l-gdida tellimina l-ingustizzji li jeziztu illum fejn nies, ghal skuza jew ohra, jinghataw pensjoni f’eta zghira, li kapijiet tal-gvern, ministri u kbarat ohra jinghataw pensjoni aktar minn haddiehor ghal l-istess livell ta’ kontribuzzjonijiet, u fuq kollox qabel ma jinbidel il-mod kif tinhadem l-income tal-ahhar li fuqu tkun bbazata l-pensjoni. Is-sistema li tinhadem illum tiddiskrimina kontra is-self employed. Barra minn hekk fis-sistema ta’ illum min ghandu l-pensjoni riveduta kull sena skond dak li jigri fis-salarji kurrenti u min (self-employed) il-pensjoni taghhom ma tkun riveduta qatt biex b’hekk fuq perjodu ta’ snin jiftaqru. Il-GRTU ma taghti kunsens ghall-ebda bidla jekk ma tkunx assigurata li r-riforma ser issewwi dawn l-anomaliji. Il-GRTU topponi kull proposta bhal dik li issemmiet fir-Rapport dwar is-sistema tal-pensjoni maghmul mill-esperti migjuba mill-World Bank biex s-self employed toghllilhom aktar l-proporzjon ta’ hlas fuq l-income taghhom bhala kontribuzzjoni socjali. Is-self employed m’ghandhom qatt jitpoggew fil-kategorija li jhallsu kontribuzzjonijiet kemm bhala haddiema kif ukoll bhala employers kif inhu propost fir-Rapport tal-World Bank. Din tmur kontra t-trend fl-Ewropa fejn is-self employed qed ikun rikonnoxxut bhala haddiem awtonomu u jinghata l-istess attenzjoni u beneficcji bhalma jinghataw haddiema li jahdmu ghall-paga.

6. Il-GRTU trid li s-sistema tkun cara u li ghal kull livell ta’ hlas ta’ kontribuzzjoni l-pensjoni ghandha tkun ugwali jekk l-ammont ta’ snin ta’ hlas ta’ kontribuzzjoni jkun skond in-numru miftiehem ta’ snin (per ezemplu 40 sena kontribuzzjonijiet jew numru ta’ snin ohra miftehma). Kull diskriminazzjoni ghandha titlaq. Il-kontribuzzjonijiet jithallsu minn kullhadd skond l-istess kriterji u l-hlasijiet ukoll isiru ghal kull kontributur bl-istess kriterji rrispettivament minn fejn kien jahdem. Hadd ma jiehu pensjoni shiha qabel l-eta ta’ 61 sena. L-option ta’ early retirement b’pensjoni shiha tghodd biss ghal min ikun hallas 40 sena kontribuzzjoni. Il-GRTU trid wkoll li titnehha r-restrizzjoni li tezizti illum li min, wara li jsir intitolat ghall-pensjoni wara li jkun hallas in-numru preskritt ta’ kontribuzzjonijiet, ikun imcahhad milli jibqa jzomm licenzji tan-negozju fuq ismu

jew li jibqa f’attivita kummercjali u produttiva. Meta individwu jkun hallas ghas-snin kollha u jkollu dritt ghall-pensjoni ghandu/ha jibqa’ jzomm id-dritt li jibqa attiv ekonomikament.

7. Dwar is-sistema proposta fil-White Paper ta’ First, Second u Third Pillar ta’ pensjoni l-fehma tal-GRTU hi li ghandu jkun hemm Fond ta’ Pensjoni wahda amministrata minn nies professjonali u accountable lejn il-kontributuri li jmexxu skond kriterji approvati mill-Parlament u skond strutturi u regolamenti approvati mill-MFSA. Il-kontributuri jkunu obbligati kif inhuma illum li jhallsu kontribuzzjoni minima fuq l-istess livelli li tithallas illum u li tintitulhom wara 40 sena kontribuzzjoni ghall pensjoni li tkun two thirds ta’ dhul annwali li jkun ekwivalenti ghas-salarju l-aktar li jinghata skond l-istatistika tax-xoghol u salarji – median income. Dan il-livell ta’ dhul jghola kull sena mhux kif tghid il-White Paper skond l-indici tal-prezzijiet, izda skond l-indici tal-pagi industrijali. Dan ghandu jsir biex il-livell ta’ pensjonijiet ma jiddistakkax ruhu mill-livell ta’ pagi imhallsa fil-pajjiz minn zmien ghal zmien. Din l-iskema tkun tifforma l-ewwel pillar tas-sistema tal-pensjoni u tkun obbligatorja bla ebda eccezzjoni u kull kontributur jiehu l-istess pensjoni, jahdem fejn jahdem u hu x’inhu l-grad tieghu.

8. Is-Second Pillar tal-pensjoni jkun ghall-dawk li jew permezz ta’ ftehim kollettiv jew minhabba n-natura tal-kuntratt tax-xoghol jew ghax b’ghazla volontarja taghhom jaccettaw li jhallsu livell ta’ kontribuzzjoni ghola mill-minimu rikjest ghal-First Pillar. It-Tieni Pillar tal-Iskema tal Pensjoni jkun joffri zewg terzi ta’ livell ta’ dhul skond il-paga jew salarju jew dhul dikjarat tal-kontributur qabel ma jirtira mahdum bhala medja tal-ahhar ghaxar snin ta’ dhul tal-kontributur. Dan il-livell ta’ dhul ikun aggustat kull sena skond l-indici tal-pagi industrijali mahdum mill-NSO. Din l-iskema tkun wkoll taghmel parti integrali mill-iskemi tal-Fond Centrali tal-Pensjonijiet u min jaccetta din l-iskema din tidhol flok l-obligu tal-Ewwel Pillar.

9. It-Tielet Pillar tkun offruta wkoll mill-Fond Centrali tal-Pensjonijiet Din l-iskema tkun toffri pensjonijiet addizjonali skond hlasijiet partikulari li l-kontributur jghazel li jhallas. Kontributuri li jghazlu li jhallsu ghall-pensjoni addizjonali taht l-iskema Centrali ma jkollomx l-obligu li jippartecipaw wkoll fl-iskemi minuri. Il-kontributur izda jista jghazel wkoll li ma jkollux it-tielet skema, jew li din it-tielet skema jghamilha mall-privat. Jekk l-kontributur jghazel izda li ghal din l-iskema addizjonali jorbotha ma skemi privati, ta’ assigurazzjoni dwar pensjoni, huwa/hija ma jkunx tista/jista’ jehles mill-obligu li jhallas taht l-iskema tal-pensjoni tal-Ewwel Pillar. L-GRTU trid li jinghataw incentivi fikali ghal min ikun irid ihallas aktar mill-kontribuzzjoni minima. L-inkorraggiment ta’ partecipazzjoni fl-iskemi tat-Tieni u tat-Tielet Pillar hu importanti biex il-livell tal-ghixien tal-pensjonant jibqa’ gholi bizzejjed mhux biss biex issostni lilu innifsu sewwa izda wkoll minhabba l-effett ekonomiku ta’ livell adekwat ta’ infieq mill-pensjonant. Partecipazzjoni qawwija fit-Tieni u t-Tielet skema tal-Fond Centrali tal-Pensjonijiet taghmel l-amministrazzjoni tal-Fond Centrali aktar profitabbli.

10. L-inkoraggiment ghandu jkun li l-kontribuzzjonijiet isiru fl-Iskemi Nazzjonali u mhux fuq Skemi Privati. Il-GRTU hi xettika dwar l-enfasi li qed tinghata fuq skemi ta’ pensjonijiet privati ghax dawn jistghu joholqu riperkuzzjonijiet ekonomici hziena hafna fuq ekonomija zghira bhal Malta jekk dawn il-fondi jghaddu minn perjodu ta’ diffikulta minhabba problemi finanzjarji mondjali. Li jigri hu li meta l-iskemi l-privati jfallu jew jghalqu l-problema taqa’ dejjem fuq l-iskema nazzjonali. Malta hi zghira wisq biex fi zminijiet ta’ diffikultajiet finanzjarji tista terfa wkoll lil min jsib ruhu f’diffikultajiet ghax ghamel ghazliet hziena. Ghalhekk li l-iskema centrali ghandha tkun prioritarja.

11. Il-GRTU ma taqbilx li l-eta tal-pensjoni ghandha titla’ ghal kulhadd b’obligu legali, izda taqbel li ghandhom jinghataw incentivi fiskali lil haddiema li jkunu jixtiequ jibqghu jahdmu u lil employers li jkunu jixtiequ jhaddmu nies ta’ eta’ akbar minn 61 sena. Dan l-incentiv ikun ekwivalenti ghal hlas tal-kontribuzzjoni socjali u aktar biex ikopri l-infieq zejjed ta’ sick leave li nies ta’ certu eta’ jkollhom aktar tendenza li jiehdu. Jinghata wkoll incentiv fiskali lil min joffri li jibqa’ jahdem wara l-61 sena. Dan l-incentiv jkun ekwivalenti ghal hlas tal-kontribuzzjoni socjali u additional tax credit ta’ 10%. Il-gvern xorta jmur tajjeb ghax l-individwu ma jiehux il-pensjoni u jekk ikun ta’ income gholi jhallas ukoll l-income tax. Dan barra li l-ekonomija tgawdi mill-produzzjoni tieghu. Zieda fl-eta ta’ l-irtirar obligatorja anke lil min ikun hallas 40sena kontribuzzjoni, barra li tkun ta’ hsara ekonomika, b’effett negattiv fuq il-produttivita, l-kompetittivita u l-GDP hi wkoll ta’ hsara socjali ghax tisforza numru konsiderevoli ta’ nies li jibqghu jahdmu bilfors fejn kienu meta jistghu jinholqu skemi u incentivi biex persuni ta l-fuq min 61 sena jibqghu attivi ekonomikament mod iehor. Dwar dan wkoll l-GRTU tistenna li jsir studju ahjar.

12. .Il-GRTU temmen li il-Fond Centrali tal-Pensjonijiet ikun f’pozizzjoni finanzjarjament tajba li joffri l-iskemi kollha jekk il-fond jibda fuq bazi soda. Il-GRTU ghalhekk qed tipproponi li bi ftehim mall-Knisja ghandha titpogga parti miftehma mill-proprjetajiet li jaqghu taht il-joint office taht l-kostodju tal-Fond Centrali biex dawn jinbieghu fuq mhedda ta’ zmien jew jinkrew skond kriterji kummercjali u l-introjtu kollu jmur f’dan il-Fond Centrali tal-Pensjonijiet. Il-knisja ghandha tirrikonoxxi li l-bejgh isir skond kriterji kummercjali. L-ghan izda hu socjali u ghalhekk m’ghandhiex tippretendi xi sehem mid-dhul. Il-GRTU temmen li biex tithaddem skema tajba minghajr ma tghabbi wisq fuq min jahdem, l-iskema irid ikollu fond li jibda jiffunzjona b’”dota” ta’ forma jew ohra. Jekk ma jsirx uzu mill-art li kienet tal-Knisja ghall dan l-ghan l-Gvern ghandu jwarrab parti minn dak li jdahhal mill-privatizazzjoni tal-assi pubblici. Il-Fond wkoll jibqa jkun irid ikollu l-

impenn tat-tielet hlas min naha tal-gvern ghall-Ewwel Pillar bhala sostenn tal-komunita’ lil min irtiera wara omor jahdem.

13. Il-GRTU taqbel li qabel ma jsir ftehim dwar kif ser tithaddem u tkun amministrata sistema bbazata fuq Fond Centrali (wahda li ma taghtix lok ghal spalpaljar f’hafna fondi), il-gvern ghandu jzomm is-sistema tal-PAYG (pay as you go) ghax din tirrikonoxxi fatt li ma jistax ikun innegat, il-pensjoni mhiex sempliciment li tiehu lura dak li hallast, izda d-dover tas-socjeta li tipprovdi biex l-anzjani jkollhom livell ta’ ghixien li jikkorrespondi ghall-livell ta’ gid nazzjonali ekonomiku.

14. Il-GRTU mhix kontra fil-principju li l-hlas tal-kontribuzzjoni tinqasam bejn l-iskema tal-pensjoni u l-iskema tas-sahha, izda tkun trid tkun sodisfatta x’infieq ikun ser jidhol taht l-iskemi tas-sahha u li r-rapprezentati nominati mis-settur privat – sidien u haddiema – jkollom kontrol fuq il-budget kemm tas-sahha kif ukoll tal-pensjonijiet.

Ilum ghad m’ghandniex l-istrutturi biex tinhadem riforma bhal din fl-amministrazzjoni tal-finanzi pubblika. Il-GRTU trid tara li l-ewwel issir u tithaddem din ir-riforma. Il-GRTU ma taqbel mal-ebda bidla jekk il-Kont tal-Penzjoni ma jkunx accountable ghall-kontributuri u ma jkunx amministrat bil-partecipazzjoni shiha tas-settur privat.

15. Ir-responsabbilta’ ahharija ghal Fond Centrali tal-Pensjonijiet tkun tal- gvern elett u ta’ l-ebda istituzzjoni ohra bla kontrol demokratiku parlamentari. Mhux lok li dawn il-kontijiet ikunu sparpaljati b’inkoraggiment tal-“opting out” u ta’ fondi zghar privati. Kulhadd ghandu jikkontribwixxi f’kont wiehed. Ghandu wkoll ikun hemm kuntratt socjali bejn l-imsiehba socjali u l-Parlament li jizgura li gvern ma’ jistax jaqbad u jbiddel qabel avviz ta’ 20 sena. Il-GRTU trid tnehhi d-dritt li l-gvern tal-gurnata jiddeciedi indipendentament mill-managers tal-fondi nazzjonali. Il-Fund Managers imexxu skond il-kriterji stabbiliti mill-Parlament u taht is-sorveljanza tal-MFSA u tal-Bord participattiv. Il-pajjiz jixraqlu skema tal-pensjonijiet ahjar u l-Maltin kapaci jfasslu skema ghalihom li tghodd ghac-cirkostanzi ta’ pajjizna. Il-White Paper ma pprovdietx mudell tajjeb bizzejjed ghalkemm indikat linji lil fejn ghandna immexxu. Hu ghalhekk li l-iskema finali ghandha tinkludi bidliet kif rakkomandati mill-GRTU.

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).