Fabian Demicoli

Ghaliex?

Wasalna
Issa lesti ghat-8 ta’ Marzu. Wara tletin sena li
ilna nitkellmlu dwar l-Unjoni Ewropea. Wara tlettax –il sena li applikajna biex
nidhlu. Wara sittax –il sena ta’ liberalizazzjoni, privatizazzjoni u
ristrutturazzjoni. Wara sentejn ta’ argumenti. Wara tibdil, giri, studji,
argumenti. Fl-ahhar wasalna. Il- famuza mixja ta’ elf kilometru li l-Ministru
tal-Affarijiet Barranin qal li ghandu quddiemu meta ghamel l-ewwel pass f’Lulju
tal-1990, issa waslet fl-ahhar. Fit-tmienja ta’ Marzu, il-poplu Malti jiddeciedi
jekk iridx li Malta tidhol fl-Unjoni Ewropea fl-ewwel ta’ Mejju 2004. Issa
f’idejn il-poplu. Baqalna hames gimghat ta’ argumenti. Izda fl-ahhar
nivvutaw.


Dispjacir
Fil-konferenza tal-MIC ta’ nhar il-Hamis 30 ta’
Jannar fin-New Dolmen jien esprimejt id-dispjacir tieghi u ta’ eluf kbar ta’
Maltin li l-mexxejja politici taghhom ma kellhomx il-hila jwassluna
ghall-ftehim. Mhux dwar il-kwistjoni ta’ l-Unjoni Ewropea, din it-tama ilha li
ntilfet, izda dwar ir-Referendum u dwar l-Elezzjoni. Jien nemmen li ftehim kien
possibli. Jien ghedt li ma nistax nifhem kif hadd mill- kbar nett ta’ dan
il-pajjiz ma ndahal biex wassal liz-zewg mexxejja ghal ftehim meta dan kien
possibli. U ghadni nsostni li ghadu possibbli anke jekk issa beda
l-count-down

Meta wiehed jifli sewwa l-ittra tal-Prim Ministru u
r-risposta tal-Kap tal-Oppozizzjoni jsib xrar li fuqu seta’ jinbena ftehim.
Negozjati seta’ kien hemm. Ahna li ghandna esperjenza ta’ negozjati, ta’
konciljazzjoni u ta’ arbitraggi, nafu li f’kull sitwazzjoni fejn m’hemmx
eskluzjoni assoluta u rigidata akkost ta’ kollox, nafu li il-ftehim ikun
possibli. Basta jkun hemm rieda tajba u jkun hemm l-intervent ta’ min ghalih
il-ftehim hu l-ewwel u qabel kollox.

Jien ghedt li f’Malta fil-passat
rajna cirkostanzi iebsin ferm fejn b’hila kbira wasalna ghal ftehim u ohrajn,
fejn, ghax l-intervent b’sahhtu ma kienx hemm bqajna ma wasalniex. Meta ftehemna
kien il-poplu Malti u l-pajjiz li gawda, u l-istorja tbierek lil min ftiehem u
lil min wassal ghal ftehim. Meta ma ftehmniex kien il-poplu u l-pajjiz li hallas
il-prezz.

L-Indipendenza
Fil-konferenza tad-Dolmen fakkart x’kien
gara fl-1964, meta Malta waslet ghall-Indipendenza taghha wara sekli ta’ hakma
barranija. Dakinhar iz-zewg partiti ewlenin tal-pajjiz, il-Partit Nazzjonalista
u l-Partit Laburista kienu t-tnejn favur l-Indipendenza. Il-Partit Laburista
kien militanti f’Malta u barra minn Malta bil-bosta aktar mill-Partit
Nazzjonalista mhux kif isostnu dawk li l-istorja ta’ Malta b’konvenjenza
jinsewha. Il-Partit Nazzjonalista kien ilu ghomor isostni l-Indipendenza. Fejn
iz-zewg Partiti ma qablux u spiccajna b’Referendum kien dwar il-forma
tal-Kostituzzjoni ta’ Indipendenza. Il-Partit Nazzjonalista ried Kostituzzjoni
bi Gvernatur Generali bhal Kap ta’ Stat li jirraprezenta lir-Regina ta’
l-Ingilterra li effettivament kienet ser tkun il-Monarka ta’ Malta u ma kienx
ried li jiddahhlu klawsoli fil-Kostituzzjoni li jinkorporaw sitt drittijiet li
il-Partit Laburista emmen li kienu fundamentali biex Malta tkun verament
demokratika u hielsa. Il-Partit Laburista ried ukoll Kostituzzjoni Repubblikana
bi President maghzul mill-Maltin bhala Kap ta’ Stat.

Meta illum inharsu
lura nghidu: ara fuq x’hiex argumentaw il-mexxejja politici ewlenin ta’ pajjiz?
Il-famuzi sitt punti illum huma elementi basici li zgur illum kienet tesigi
fuqhom l-Unjoni Ewropea kieku ghaxar snin wara ma dahhlux fil-Kostituzzjoni.
Izda Malta dakinhar tilfet ghaxar snin u ghaddiet minn storja tal-biki, ta’
inkwiet, kundanni u incertezzi. Ir-rizultat tad-danni ekonomici li dik il-firda
kiefra f’pajjizna kienet gabet kien li eluf ta’ familji Maltin emigraw.
Iddahhlet mibeghda bejn il-Maltin li min ghixa biss jaf x’sarrfet. Pajjizna
tilef snin shah li fihom seta’ sar hafna u hafna gid. Hsara li waqghet fuq
pajjizna ghax ma kien hawn hadd kapaci li lil tnejn min nies ta’ hila u genwini
kif kienu Dom Mintoff u George Borg Olivier iwassalhom biex f’gieh pajjizna
jiftehmu. Ftehim li zgur kien ikun ta’ fejda ghall-poplu Malti li dakinhar kien
ghadu qed jistenbah mill-qirda tal-gwerra Mondjali li farkitna. Kien qed johrog
minn snin shah ta’ krizi Kostituzzjonali u kien, flimkien mal-kumplament tal-
ex-kolonji Inglizi, Francizi, Olandizi, Spanjoli, Portugizi u Belgjani, qed
iwarrab il-kolonjalizmu u jersaq lejn il-helsien. Bla ftehim izda tlifna u
xellifna ghal dejjem il-ferh tal-Indipendenza.

Republika
Mhux hekk
izda gara fl-1974. Malta fl-1971 bidlet il-gvern u tat mandat lil Partit
Laburista li jibdel il-Kostituzzjoni f’wahda Repubblikana u jdahhal bidliet li
ma dahhlux fil-Kostituzzjoni Monarkika tal-1964. Ghal tlett snin shah ma kienx
hemm ftehim. Ghal darb’ohra l-poplu fi zmien li kien difficli hafna minhabba
is-sitwazzjoni ekonomika imweghra ta’ pajjizna fejn il-gvern kellu diffikulta
sahansitra biex ihallas il-pagi u salarji tal-impjegati tal-gvern, kellu jghaddi
minn taqtiegh il-qalb jistenna li l-mexxejja tieghu jifthemu. Din id-darba,
izda, ftehim intlahaq. Kien ta’ sodisfazzjon ghal maggoranza assoluta tal-Maltin
meta bi ftehim bejn iz-zewg Partiti il-Kostituzzjoni Repubblikana ta’ Malta
ghaddiet b’maggoranza ta’ aktar minn zewg terzi biex fl-ahhar pajjizna kellu
Kostituzzjoni miftehma. Pajjizna kien immatura.

In-Newtralita
F’Malta
izda qiesna li l-krizijiet infaqqsuhom u hu destin kiefer ta’ dan il-poplu li
dejjem maqsum fuq affarijiet mill-aktar serji. Hekk gara wara l-Elezzjoni
tal-1981 meta l-Partit Laburista b’maggoranza ta’ siggijiet fil-Parlament, izda
bla maggoranza ta’ voti fil-pajjiz iddecieda skond il-Kostituzzjoni li
jiggverna. Inqalghet krizi serja meta id-Deputati tal-Partit Nazzjonalista
irrifjutaw li jidhlu fil-Parlament. Malta baghtiet. Min ma jifhimx fl-ekonomija
u kif jahdem pajjiz ma jafx xi hsara issir. Meta pajjiz jaqa’ f’inkwiet ikun
hemm incertezza kbira u l-investitur ma jarax hlief cpar iswed. Meta Malta
tbati, l-aktar li jbatu huma dawk li jispiccaw bla xoghol, negozji zghar li
jiddependu min haddiehor u negozji bhal hotels u esportaturi u l-impjegati
taghhom. Hekk kif Malta tidbengel l-industriji u l-lukandi u maghhom kull min
iservihom bin-negozju taghhom jitilfu l-ordnijiet u b’hekk jinqalaghlhom
problemi mal-banek u jaqghu lura fl-impjiegi u fil-hlasijiet hekk kif
l-ordnijiet jonqsu. F’ekonomija tas-suq hieles u ekonomija bhal taghna li trid
minn negozji f’pajjizi li malajr jitfantzu hekk kif jisimghu bi stejjer
anti-demokratici u ta’ inkwiet intern, il-ftehim jiswa’ mitqlu deheb. In-nuqqas
ta’ ftehim u nuqqas ta’ direzzjoni cara jgib ncertezzi li minnu jbatu hafna
nies, l-aktar haddiema li ma jkunu jahtu xejn. Din f’Malta qisna kattivi wisq
biex nifhmuha.

Fl-aqwa ta’ din il-krizi izda Malta kellha Presidenti
tar-Repubblika li gharfu il-mument storiku, hatfu l-opportunita’ u b’hila waslu
lil mexxejja politici Maltin ghal ftehim. Ftehim storiku. Ftehim ta’ gieh. Kemm
Agatha Barbara kif ukoll Ugo Mifsud Bonnici hadmu u tal-ahhar wassal ghal
ftehim. Ftehim li salva lil pajjizna minn hafna ghawg u wassal biex fi ftit snin
pajjizna rega’ qabad il-pass ta’ tkattir tal-gid u tal-progress li tant
jixraqlu.

Il-ftehim wassal biex ghal darb’ohra inbidlet il-Kostituzzjoni
b’maggoranza ta’ aktar minn zewg terzi. Issa Malta bdiet tgawdi Stat ta’
Newtralita’, stabbiliet bil-Kostituzzjoni wkoll l-assigurazzjoni li qatt aktar
ma jigri li Partit Politiku b’manipulazzjoni tad-distretti jew b’mod iehor ma
jgibx maggoranza ta’ voti u jibqa bla maggoranza ta’ siggijiet fil-Parlament.
Rebhet id-demokrazija. Rebhet Malta.

Unjoni Ewropea
Issa gejna ghal
zmienna. Il-gvern igawdi maggoranza fil-Parlament ta’ hames siggijiet u l-Partit
Nazzjonalista intrabat b’mandat li jinnegozzja biex idahhal lil Malta fl-Unjoni
Ewropea u fl-ahhar tan-negozjati jaghmel Referendum dwar l-ghazla ta’ shubija
fl-Unjoni Ewropea. Il-Partit Laburista fl-Oppozizzjoni jsostni li Referendum ma
jsolvi xejn ghaliex Malta tidhol biss f’Mejju 2004 u sa dakinhar bil-fors li
trid issir Elezzjoni.

Id-diffikulta ghalhekk qamet dwar x’effett ghandu
r-Referendum meta l-Elezzjoni tista' taghti rizultat bil-maqlub ta’ dak li
jaghti Referendum. Il-poplu sema’ l-argumenti u stenna x’ser jigri. Saru l-ewwel
mossi: ittra tal-Prim Ministru u risposta tal-Kap tal-Opposizzjoni u daqshekk.
Kull min hu serju staghgeb. Possibbli staqsejt jien fil-Konferenza tad-Dolmen
il-kbarat ta’ dan il-pajjiz ma fehmux il-hsara ta’ rizultat mhux accettat u
tat-tigdid tal-perjodu ta’ incertezza li diga qed jifni lil pajjizna? Iva
possibli min jikkmanda u min imexxi ma jarax li eluf ta’ nies fin-negozji u nies
fl-impjiegi diga qed ibatu. Ma jafux li diga ghandna 12,000 ruh jixtiequ jahdmu
u xoghol m’ghandhomx u xi nghidu ghall-krizi ta’ cash flow u ta’ nuqqas ta’
ordnijiet f’kull settur? Perjodu ta’ aktar incertezzi u inkwiet ikattar in-numru
ta’ nies li qed ibatu.
Staqsejt din id-darba, ghaliex ma garax l-istess bhal
ma gara fil-bidu tat-tmenijiet, ghaliex il-President ta’ Malta, bniedem kapaci
fin-negozjati u f’posizzjoni ta’ tant awtorita’ ma wassalx liz-zewg mexxejja
biex talanqas jidhru li qed jippruvaw jiftehmu? Jien m’ghandiex dubju li kieku
l-attentat sar u sar b’determinazzjoni li l-ftehim kien jintlahaq.
Il-Poplu
Malti ftehim ried. Bla ftehim ikun x’ikun ir-rizultat tat-8 ta’ Marzu, l-inkwiet
ikompli. Il-Poplu izda jibqa’ jittama fi ftehim ghax ma jiflahx aktar inkwiet u
firda u jibza mit-tkattir tal-incertezza.

Ftehim biss igib
d-direzzjoni.

 

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).