Fabian Demicoli

Ghal Wara L-Elezzjoni

Ekonomija Marida
Kull min hu serju u jaf xi haga
dwar l-ekonomija, jaf li Malta ghandha problemi serji. Kull min minna jitkellem
car u bla tlaqliq, il-magna propagandistika tal-gvern, tipprova ccekknu. Il-fatt
hu izda li l-problemi qeghdin hemm, flok jickienu qed jghin jikbru, u meta
jidhru li qed ifiequ fil-fatt ma jkunu ifiequ xejn, ikunu biss naqsu ghal ftit
is-sintomi tal-marda.

 

Il-marda ewlenija hi wahda u cara: Malta mhux
tipproduci bizzejjed biex tlahhaq ma dak kollu li tehtieg. Min ma jaqlax
bizzejjed jiddejjen u jiddejjen. Malta illum qed tghix fuq buzzieqa kbira ta`
dejn. Nittamaw li ma tisplodix bhal ma gara fl-Argentina.

Tigbid
Li
hu zgur ukoll hu li qed isir hafna tigbid biex is-sitwazzjoni mifqughha ta` dejn
twassal sa l-Elezzjoni Generali li jmiss. Minn issa sar-Referendum
il-propogandisti jghattu l-hazin anke b’argumenti tat-tfal, filwaqt li jonfhu
b’kull mod dak kollu li jidher li hu posittiv. Hi tal-misthija li f’din
il-kampanija ta` qerq qed jippartecipaw sezzjonijiet tal-media li suppost huma
serji.

Censura
Illum f’pajjizna ghandna censura li twahhax. Mhux
ic-censura diretta u stupida ta` gvern totalitarju, izda c-censura ta` sistema
ta` gvern fejn jekk iharsu lejk bl-ikrah l-awtoritajiet, maghmula tieghek, ghax
tinqata` ‘l barra minn kollox, jiccensurawk, iwarrbuk u f’certi kazi jaslu
f’estremita` li lanqas il-bozza tat-triq tieghek ma jibdluklek u jhallulek
it-triq kollha toqob. Jien mhux nghid li din hi l-politika tal-kapijiet
tal-Gvern Malti, pero`, s-sistema` llum tant hi mizghuda b’nies ta` ftit
intelligenza izda li tawhom hafna sahha, li qed iwettqu affarijiet li lis-serju
mhux biss jahsduh izda jtellfulu l-fiducja f’pajjizna. Il-Ministri, specjalment
dawk intelligenti, ghandhom jaraw li lil dawn il-papri jwarrbuhom minn
maghhom.

Fiducji
Din hi l-pjaga l-kbira l-ohra tal-lum: kemm hu vera
li l-Maltin ghad ghandhom fiducja f’pajjizna? Jissemmew il-Lm200 miljun li
l-Maltin gabru minn barra biex jiffrankaw it-taxxa wara li kienu harguhom jew
hallewhom barra bil-mohbi. Hadd ma jaf kif kienu barra, jekk hux flus maqlugha
bix-xoghol izda mwarrba biex tkun evitata t-taxxa, jew humiex flus
tal-korruzzjoni jew ta` qliegh kriminali. Kollox jista` jkun! Dawn il-flus
ingiebu ghax il-gvern ghandu bzonnhom. Inqdew it-tnejn.

Il-gvern qed
idahhal il-flus ta` taxxi extra li tant ghandu bzonn bhalissa. L-istess waqt li
c-cifri tal-Accounts Nazzjonali qed juru li dehlin flus aktar il-gewwa lejn
Malta, dawn il-flus mhux flus li jirriflettu zieda fil-produttivita` nazzjonali
jew li juru li Malta saret aktar attrajenti ghal investiment barrani. Izda min
jara l-Accounts Nazzjonali jsib li d-dhul ta` investimenti lejn Malta zdiedu u
b’hekk ikun jidher li kiber il-Prodott Gross Nazzjonali ta` pajjizna.

Dan illum hu mportanti hafna, specjalment fil-kuntest ta`
l-applikazzjoni ta` Malta biex tissieheb fl-Unjoni Ewropea. Il-figuri ta`
l-ekonomija nazzjoni huma mportanti hafna f’dan
il-kuntest.

Likwidita`
Is-sitwazzjoni fid-dinja finanzjarja tal-llum
ghenet ukoll biex nies li kellhom flus f’Bonds barranin sarfuhom fi zmien li
l-prezz tal-Bonds kien tajjeb. Meta dawn il-flus ingiebu Malta, rrangaw ukoll
zewg problemi ohra li ghandna f’pajjizna llum. L-ewwelnett, is-sitwazzjoni
finanzjarja tal-Banek. Sikwit nisimghu bl-eluf ta` miljuni ta` liri li hemm
fil-Banek Maltin. Lil min hu ntelligenti dan il-kliem ma jimpressjonah xejn ghax
li l-aktar importanti ghal Banek Kummercjali hi l-likwidita` – jigifieri kemm
ghandhom flus xi jhaddmu bi qliegh. Din is-sitwazzjoni bid-dhul ta` flus minn
barra tintlaqghet pozittivament miz-zewg nahat; min-naha wahda ghax in-nies
ikunu qed jaqilghu dejjem aktar u ghalhekk jizdiedu d-depositi; u min-naha
l-ohra, meta l-ekonomija tkun sejra tajba u l-Bank ikun jista` jislef aktar u
b’aktar qliegh, ikollu wkoll anqas kontijiet li jkorrulu ta` ditti li jfallu u
fl-istess waqt jikbru wkoll id-depositi tad-dinja tan-negozju.

Meta
l-ekonomija tkun sejra hazin ikunu aktar in-nies u n-negozji li jzidu d-dejn
taghhom mal- Banek u jkun hemm inqas minn dawk li jzidu d-depositi. Il-bank
ikollu jnaqqas ir-rati tal-imghax meta, fil-fatt ikun irid aktar qliegh u kollox
ma` kollox il-Bank jinholqulu problemi ta` likwidita`.

Jigifieri meta
l-Maltin igibu l-miljuni lura Malta jpaxxu wkoll lill-Banek. Jidhru li qed
ipaxxu wkoll lin-negozji l-kbar li ghandhom problemi ta` likwidita` u meta
l-Bank waqfilhom hargu fuq is-suq bil-Bonds – forma ta` dejn iehor, izda minflok
mill-banek jiddejnu minghand il-pubbliku.

Inxifna
X’hin taqta` l-flus
tal-Maltin li gew lura Malta izda, ftit li xejn issib li hemm progress fic-cifri
ta` l-ekonomija Maltija. Mhux hekk biss – qed jigri lill-Gvern dak li qed jigri
lill-Banek Maltin. Meta l-ekonomija tkun sejra hazin ihossuha anke l-Banek – u
issa mhux biss il-ftit kummentaturi ekonomici Maltin li jitkellmu bla tlaqliq
qed jghiduha, imma wkoll il-kummentaturi esperti mondjali. Daqstant iehor,
il-gvern imur hazin.

Ic-cifri tal-Gvern juru li d-dhul qed jinxef u
l-infieq u d-dejn tilghin ghax hu minn awl id-dinja li l-ewwel il-gvern ghasar u
rass lil kulhadd biex gabar illum dak li ma gabrux ta` qabblu fis-snin li
ghaddew. Matul dawn l-ahhar ftit snin li ghaddew il-gvern iddandan bil-flus li
gabar darba wahda – ghax rass kemm felah biex min kellu jaghti ta. Issa barra
l-ftit li baqalu x’jigbor minn tal-bierah, l-gvern ftit baqalu fuq xhiex
idur.Ghalhekk issa l-Gvern waqa` f’din in-nixfa: ghax jew bilfors jaqta`
bil-kbir n-nefqa pubblika jew izid it-taxxi fuq il-poplu, jew inkella jibqa`
jkabbar il-ferita tad-deficit u jkompli jonfoh il-buzzieqa tad-dejn nazzjonali.

It-Taxxi fuq il-Maltin
F’Malta llum mhux facli li l-gvern izid aktar
taxxi fuq il-Maltin. Il-Maltin diga huma fost l-aktar intaxxati fl-Ewropa.
Kulhadd; haddiema, sidien u min imexxi. Dan jixhduh il-figuri u t-tax compliance
rates ta` Malta li llum huma fost l-ghola fid-dinja. Min insista biex il-Maltin
jitnixfu minn flushom issa ghandu biex jifrah. Li ntaxxaw lil dawk li qatt ma
hallsu taxxa kien pass ghaqli, izda illum tnixxef kulhadd.

It-taxxi li
llum qed jigbor minn fuq il-Maltin huma d-doppju li kien idahhal il-gvern sitt
snin ilu. Suppost li issa l-gvern kellu jibda jnaqqsilna t-taxxi – hekk qalulna
– ser jiehdu minghand min qatt ma hallas biex lil min dejjem hallas jibdew
inaqqsulu. Il-pjan kien li sa l-Elezzjoni jibdew inaqqsu t-taxxi wara li jsolvu
l-problema tad-deficit. Dan il-pjan izda jidher li
sfaxxa.

L-ekonomija
Biex il-gvern inaqqas it-taxxi, l-ekonomija trid
tkun sejra tajjeb. Meta l-ekonomija tkun sejra tajjeb, in-nies ikollha aktar
flus fil-but, tonfoq aktar, iggemma aktar, tixtri aktar u r-ritmu ekonomiku
dejjem jikber. Meta l-affarijiet ikunu sejrin hziena, ic-cirku jahdem
bil-maqlub! Il-gvern illum ma jistax izid il-qliegh mit-taxxi meta tant negozji
qed jitilfuh. Meta l-bejgh niezel u l-VAT marbuta mal-bejgh. Meta
l-importazzjoni niezla u d-dazju marbuta mal-importazzjoni. Meta l-esportazzjoni
niezla u z-zieda fil-pagi marbuta ma zieda fl-esportazzjoni u bla zieda fil-pagi
m’hemmx zieda fit-taxxi. It-taxxi izzidhom minn fuq in-nies li qed jaqilghu
aktar u minn fuq negozji li jaqilghu mhux minn fuq min qed jaqla` anqas kif qed
isir illum. Tiftakruha “There’s a hole in the bucket”? Hekk tahdem
l-ekonomija.

Issa Ghall-Elezzjoni
In-nefqa kull sena fuq id-dejn
nazzjonali dejjem tizdied u n-nefqa pubblika qed tkompli dejjem tesplodi,
bil-konsegwenza li d-dejn nazzjonali bhala total qieghed ikompli jikber biex
jaghmel tajjeb ghall-Budget Deficit, li dejjem jitwessa. “It’s the economy,
stupid!” kienu qalulu lill-president Clinton. Jigifieri hu hsieb l-ekonomija u
l-kumplament jigi wahdu. Hu hsieb l-ekonomija u l-problemi l-ohra jsolvu ruhhom.

Pero` issa cara daqs il-kristall: inwasslu sa l-Elezzjoni u wara l-bombi
– miskin hu min ikun Prim Ministru u Ministru tal-Finanzi fis-sena 2004.

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).