Fabian Demicoli

Diskors tal-Onor Dr Eddie Fenech Adami waqt Konferenza Nazzjonali 23 ta’ Frar 2003

Huwa b’sodisfazzjon kbir li llum qiegħed magħkom għal din
il-Konferenza Nazzjonali. Bla dubju ta’ xejn, wieħed mill-ikbar suÄ‹Ä‹essi
tal-Gvern immexxi minni kien il-liberalizzazzjoni tal-qasam tal-kummerċ. Qiegħed
ngħid dan hawn għax il-qofol ta’ dan is-suÄ‹Ä‹ess kontu intom. Intom li minkejja
l-kliem ta’ dawk li bdew ibeżżgħu li l-kompetizzjoni mhix tajba għal Malta
ikkompetejtu. Intom li minkejja l-kliem ta’ dawk li qalu li l-liberalizzazzjoni
ser iġġib il-qgħad, ħloqtu postijiet tax-xogħol għal ħaddiema Maltin. Intom li
ma bżajtux u ħdimtu biex Malta ma baqatx maqfula fiha nnifisha. Matul is-snin
ħdimna biex niżguraw li intom ikollkom kull għajnuna sabiex tgħelbu l-isfidi li
Ä¡Ä¡ib il-kompetizzjoni.

 

Illum pajjiżna għandu sfida ġdida. Hu importanti li
jiġi enfasizzat li l-kwistjoni li għandna quddiemna hija waħda Nazzjonali.
Il-poplu Malti dejjem għaraf il-mument li fih irid jiddeċiedi bħala poplu. Illum
qed ngħixu fi żmien bħal dan. Hi deċiżjoni li l-poplu Malti jrid jieħu għaliex
taffetwana lkoll, kemm jekk aħna mpjegati, kemm jekk aħna rtirati, kemm jekk
aħna żgħażagħ, kemm jekk aħna nisa tad-dar. Iżda żgur u mhux lanqas, taffetwana
jekk aħna self-employed jew proprjetarji ta’ negozji żgħar jew kbar. Hu x’inhu
n-natura tax-xogħol li mmexxu, kemm jekk hu xogħol ta’ snajja jew trasport,
xogħol ta’ biedja jew sajd, xogħol ta’ servizzi jew professjoni, u aktar u aktar
xogħol ta’ intraprendenza u xogħol ta’ ħwienet.
Id-deċiżjoni li jrid jieħu
pajjiżna fit-8 ta’ Marzu tolqot żgur u bil-kbir lil kull min qiegħed
fin-negozju. Dawn forsi aktar minn kull settur ieħor iridu jiddeċiedu u jieħdu
deÄ‹iżjoni tajba. Ilkoll flimkien in-negozji ż-żgħar ta’ pajjiżna jiffurmaw aktar
minn disgħin fil-mija tal-intrapriżi tagħna, u jinkludi flimkien l-impjieg ta’
aktar minn ħamsa u għoxrin elf persuna. Għalhekk illum bla dubju ta’ xejn
insejħulhom is-sinsla ta’ pajjiżna. Iż-żgħir tal-bieraħ hu l-kbir tal-lum,
il-kbir ta’ għada hu ż-żgħir tal-lum. Intom li qegħdin fin-negozju ħobżkom,
fluskom, l-interessi kollha tagħkom u ta’ dawk li jridu minnkom, il-familji
tagħkom, il-ħaddiema tagħkom u x-xerrejja tagħkom, huma marbutin bil-kbir
mal-futur ta’ pajjiżna.
Intom decision-makers. Min ma jkunx kapaċi jiddeċiedi
sewwa fin-negozju ma jfendix. Intom li taħdmu għal raskom żgur ma tistgħux
toqogħdu lura quddiem din id-deċiżjoni hekk importanti għall-futur tagħna lkoll.
Ma tistgħux tħallu lil ħaddieħor jiddeċiedi għalikom u intom tibqgħu gallerija.
Tridu tiddeċiedu.
Il-Gvern immexxi minni matul dawn l-aħħar snin ta l-akbar
spazju possibbli lil kull min jirrappreżenta lin-nies li jaħdmu għal rashom
bħala sidien tal-ħwienet u negozjanti, jew self-employed minn kull qasam, biex
jikkontribwixxu direttament fil-preparazzjonijiet kollha li l-gvern kien qed
jagħmel biex ikunu negozjati l-aħjar kundizzjonijiet għas-sħubija ta’ Malta
fl-Unjoni Ewropea. Aħna qatt ma kellna dubju li s-sħubija ta’ Malta f’għaqda
ġenwina mal-pajjiżi ħielsa tal-Ewropa kienet ser issaħħaħna minn kull lat.
Bis-sħubija ser immorru aħjar ekonomikament, ser insaħħu l-kultura tagħna, ser
intejbu l-ambjent u l-edukazzjoni. Fuq kollox sħubija fl-Unjoni Ewropea ser
tagħti aktar sikurezza lill-pajjiżna. Għalkemm dejjem emminna fl-ideali ta’
l-Unjoni Ewropea fhimna li rridu nirranġaw il-libsa sabiħa Ewropea biex
toqgħodilna sewwa. L-iskop ewlieni tan-negozjati kien għalhekk biex ikun żgurat
li dak li ma kienx joqgħodilna sewwa nirranÄ¡awh. NerÄ¡a’ ngħid: qatt ma kellna
dubju dwar l-importanza u l-vantaġġ tas-Sħubija, xogħolna iżda kien li s-sħubija
nagħmluha aktar soda.
Il-GRTU f’isimkom, sezzjoni sezzjoni, u settur settur
rappreżentat minnha, flimkien mal-għaqdiet l-oħra li jirrapreżentaw lin-negozji
ta’ pajjiżna, bħall-FOI, il-Kamra tal-KummerÄ‹ u l-MHRA, kif ukoll in-numru bla
qies ta’ assoÄ‹jazzjonijiet li jirrapreżentaw oqsma differenti tal-firxa ta’ nies
li jaħdmu għal rashom, kollha ġew ikkonsultati matul dawn in-negozjati. Mhux
biss ikkonsultati u mistiedna jagħmlu l-analiżi tas-settur tagħhom u
jipparteċipaw direttament fit-tfassil tad-dokument li kien ippreparat
għan-negozjati, iżda baqgħu jiġu kkonsultati sal-aħħar ukoll wara r-risposti
finali mill-Unjoni Ewropea. Qatt fl-istorja ta’ Malta ma saret konsultazzjoni
hekk wiesa’.
Min ma pparteÄ‹ipax f’dan l-eżerÄ‹izju enormi li fih ipparteÄ‹ipaw
tant nies mhux faÄ‹li japprezza l-qabża ta’ kwalità li qed issir f’pajjiżna. Ma
jistax jifhem li l-bidla l-aktar importanti li rridu nagħmlu bħala Maltin biex
nipparteÄ‹ipaw bħala ugwali, b’ħila u bi dritt, f’din il-familja kbira tagħna
Ewropeja diÄ¡à saret. Għalhekk, kull min hu f’sensih ma jistax jifhem kif għad
hawn min qed jipprova jbeżża’ l-Maltin mill-bidla. DiÄ¡à bdejna mixjin, il-bidla
diÄ¡à qed issir, b’konsultazzjoni mhux b’impożizzjoni u r-riżultati bdew jidhru.
Ma jaqbel għal ħadd li issa nieqfu u nitfgħu kollox lura. U għalfejn?
Għaliex?
Dawk kollha li pparteÄ‹ipaw magħna, ma’ kapijiet tad-dipartimenti u
tal-awtoritajiet u korporazzjonijiet statali, tgħallmu x’inhi u kif taħdem
l-Unjoni Ewropea. Dawn in-nies kollha fehmu li l-bidla f’pajjiżna bdiet. Jafu li
r-ritmu beda u jkun ta’ ħsara jekk jitwaqqaf, u mhu interessat ħadd minnhom li
jwaqqfu.
F’dawk il-laqgħat ta’ konsultazzjonijiet ix-xogħol sar b’reqqa
kbira. Ä ie studjat kull pass, sar analiżi ta’ settur settur tax-xogħol li qatt
qabel pajjiżna ma ra bħalu. Qed jitwaqqfu istituzzjonijiet, isiru liġijiet ġodda
u jinbidlu regolamenti li dwarhom sar ftehim. Sar ftehim għaliex huma kollha
immirati biex nibdlu l-mod kif sal-lum saru l-affarijiet f’pajjiżna. Saru fuq
mudell, dak tal-Unjoni Ewropea, dak il-famuż acquis komunitarju, li mhu xejn
għajr l-esperjenzi u l-kompromessi ta’ dak kollu li Ä¡ie miftiehem mill-Imsieħba
Soċjali Ewropej. U mhux qed isiru għax imposti minn xi ħadd. Qed isiru għax
l-Imsieħba SoÄ‹jali, flimkien mal-Gvern, qed jaqblu fuq x’inhu l-aħjar interess
ta’ pajjiżna.
Għax fl-Unjoni Ewropea m’hemmx xi gvern li jimponi. Hemm
istituzzjonijiet immexxija minn nies nominati mill-gvernijiet eletti mill-popli
ta’ pajjiżi msieħba, kollha gvernijiet eletti demokratikament. Kull deÄ‹iżjoni,
direttiva u regolament li jgħaddu hi frott tal-konsultazzjoni. Skond it-Trattat
ta’ Ruma li hu l-pern li jħaddem is-sistemi kollha tal-Unjoni Ewropea,
l-Imsieħba SoÄ‹jali, b’mod partikolari r-rappreżentanti tas-Sidien u
tal-Ħaddiema, u dawk tas-SoÄ‹jetà ÄŠivili, inklużi s-self-employed u proprjetarji
ta’ negozji żgħar, iridu bilfors ikunu konsultati.
Din il-bidla lejn
is-sistema aktar parteċipattiva, bbażata fuq sistemi u regolamenti li jirregolaw
u jgħassu wieħed lil ieħor biex l-ebda settur, hu x’inhu, ma jinqatax u ma jkunx
eskluż, diÄ¡à bdiet taħdem f’pajjiżna. Mhux il-Gvern immexxi minni wettaq dan.
Wettaqnih aħna lkoll flimkien. Il-mexxejja tal-għaqdiet tagħkom jafu x’jien
ngħid, u kollha mill-kbir saż-żgħir ħadmu kemm felħu biex wasalna fejn
wasalna.
Dan ix-xogħol kollu għamilnieh flimkien għax nemmnu li flimkien
irridu nieħdu postna fejn jixirqilna. Tinħass ma’ dawk kollha li ħadmu
fil-MEUSAC u fl-attivitajiet kollha ta’ konsultazzjoni. Pero m’għamilniex hekk
għax rajna l-gwadann partikolari tagħna. Bħala individwi għamilnieh għax
tgħallimna flimkien li pajjiżna jixraqlu u hu kapaċi jinbidel għall-aħjar. Huma
dawk li rrifjutaw li jipparteċipaw fil-proċess li issa qed jippruvaw ibeżżgħu.
Huma dawk li ma riedux din il-bidla għall-aħjar li qegħdin ngħixu, li issa
jriduna lkoll inħottu dak li aħna flimkien bnejna b’tant għaqal u bżulija. U
nħottuh għalfejn?
Biex immorru fejn? Nerġgħu lura ma nistgħux. Kien tajjeb
kemm kien tajjeb dak kollu li għamilna lkoll flimkien b’suÄ‹Ä‹ess
mill-Indipendenza ’l hawn issa wasal fiż-żmien tiegħu. Il-figuri ekonomiÄ‹i qed
juru biċ-ċar li pajjiżna jrid żbokk ġdid. Il-Gvern qed jagħmel dak kollu li hu
possibli biex ikabbar l-ekonomija u joħloq opportunitajiet ġodda, u l-ġid u
t-tkabbir tan-negozji matul dan l-aħħar sittax-il sena kollha jixhdu li Malta
qatt ma rat daqshekk Ä¡id. Irridu nkompluh dan ir-ritmu ta’ Ä¡id. Biex jitkompla,
iżda, l-ekonomisti qed jgħidulna, irridu żbokk ġdid.
Tkellem il-gvernatur
tal-Bank ÄŠentrali tal-lum, tkellmu l-gvernaturi tal-Banek ÄŠentrali ta’ qablu,
kemm Francis Vassallo li għamilnieh aħna, kif ukoll Lino Spiteri li mexxa l-Bank
ÄŠentrali għal tant snin taħt Gvern Laburista. Tkellmu l-ekonomisti kollha ta’
esperjenza f’pajjiżna. Kollha kelma waħda, li Malta biex timxi aktar `l quddiem,
issaħħaħ lilha nnifisha bħala nazzjon u ssaħħaħ l-ekonomija tagħha, trid żbokk
Ä¡did. Dan l-iżbokk hu identifikat b’mod l-aktar Ä‹ar mill-esperti kollha li
qabbadna aħna u li qabdu l-għaqdiet li jirrapreżentaw in-negozji, il-kummerċ u
l-industriji inklużi l-GRTU. Kollha fehma waħda: Malta biex tkompli tissoda trid
tingħaqad fl-Unjoni Ewropea. Is-sistemi tal-Unjoni Ewropea huma tajbin għal
Malta. IÄ¡ibu magħhom aktar serjetà fit-tħaddim tal-ekonomija, jħaddnu forom li
huma aktar konsultattivi u parteċipattivi, jesprimu aktar fiduċja, jkattru
l-kummerċ u jkattru x-xogħol.
L-istudju ekonomiku dettaljat instigat
mill-għaqdiet tal-kummerÄ‹ u l-industrija stess, dak maħdum mill-ekonomista ta’
fama internazzjonali, il-Professur Bayar, juri biċ-ċar li Malta fl-Unjoni
Ewropea tkabbar bil-kbir il-kummerċ. Il-Professur Bayar juri fid-dettal kif
jiżdied l-infieq, jogħla bil-kbir il-livell ta’ konsum f’pajjiżna u dan għaliex
l-ekonomija titħaddem aħjar, jinġieb aktar investiment minn barra, jikbru
s-setturi kummerÄ‹jali u industrijali u t-turiżmu f’pajjiżna, u jinħoloq aktar
xogħol.
Juri kif bis-sħubija fl-Unjoni Ewropea, Malta tkun tista’ tgawdi
mir-rata ta’ żvilupp tal-ekonomija nazzjonali tagħha b’żieda ta’ ħamsa punt
disgħa fil-mija fuq ir-rata li kapaÄ‹i nwettqu waħedna jekk ma nidħlux. B’din
ir-rata ta’ żvilupp hekk qawwi, nkunu nistgħu nieħdu ħsieb aħjar il-problema
tad-dejn nazzjonali, inkunu nistgħu nsolvu darba għal dejjem il-problema
tal-Budget Deficit bla ħtieÄ¡a ta’ aktar taxxi. B’rata qawwija ta’ żvilupp inkunu
nistgħu ngħollu l-istandard of living tagħna mingħajr ħtieÄ¡a ta’ piżijiet
fiskali Ä¡odda.
Il-Professur Bayar, u rapporti oħra li saru, kejlu wkoll
l-alternattiva, dik li nibqgħu kif aħna b’association agreement, jew kif qed
isejħulha issa ‘Partnership’. Huma x’inhuma l-kundizzjonijiet fi ftehim bħal
dan, bilfors li jkunu nferjuri għal dak li akkwistajna lkoll flimkien. Kull
espert li tkellimna miegħu, ekonomisti Maltin u barranin, industrijalisti ta’
fama u esperti minn kull qasam tax-xogħol, kollha fehma waħda. M’hemmx paragun
bejn sħubija u din li qed tissejjaħ ‘Partnership’. Jgħidulna l-awtorijtajiet u
kapijiet kollha ta’ gvernijiet li tkellimna magħhom. M’hemmx paragun.
Il-Professur Bayar fl-analiżi tiegħu wera wkoll biÄ‹-Ä‹ar kif il-kummerÄ‹ f’kull
qasam jibqa’ staÄ¡nat u ma jikbirx, jekk flok sħubija nibqgħu kif aħna kif
fil-fatt isir f’Partnership. Dan għaliex ma jkunx hemm l-iżbokk li l-ekonomija
Maltija għandha bżonn. Bla żbokk ġdid il-kummmerċ ibati. Bi sħubija l-kummerċ
jikber bil-kbir.
Għalhekk, ħbieb tiegħi, ngħidilkom li intom li tridu
mill-kummerÄ‹, intom li tridu mit-tkabbir tal-ekonomija, m’għandkomx għażla.
L-għażla għalikom żgur li hi waħda: sħubija fl-Unjoni Ewropea llum qabel għada.
Kieku qed tqisu biss ix-xogħol tagħkom, u l-ġid tan-negozju tagħkom, tal-familji
tagħkom u tal-impjegati tagħkom, diÄ¡à hu biżżejjed biex tgħidu ‘IVA’.
Iżda
barra dan kollu hemm l-interess nazzjonali. Pajjiżna jixraqlu jieħu postu
fl-Ewropa Waħda. Aħna l-Maltin soffrejna tant biex l-Ewropa llum hi ħielsa
mill-biża tal-gwerra. Xerridna demmna biex l-Ewropa ħelset minn tant terrur li
minn żmien għal żmien ħakem il-Kontinent Ewropew matul is-sekli. L-akbar terrur
forsi tas-seklu l-ieħor, in-Naziżmu u l-Faxxiżmu. Aħna li naqsmu ma’ l-Ewropej
il-valuri tagħna kulturali, ta’ libertà u ta’ demokrazija, ta’ ħajja fis-sigurtà
u ta’ serħan il-moħħ, kif jista’ jkollna qalb ngħidu LE għal din l-opportunità
tad-deheb li ħdimna għalih ilkoll. Kif jista’ jkun li, meta f’April li Ä¡ej
id-disgħa pajjiżi l-oħra li bħalna ħadmu biex jissieħbu fl-Unjoni Ewropea
jiffirmaw it-Trattat tas-Sħubija tagħhom fl-Unjoni Ewropea, aħna nkunu l-uniku
pajjiż li ma nkunux hemm. Kif jista’ jkun li aħna ma nkunux hemm bi dritt f’jum
ta’ festa hekk kbira għal Ewropej kollha.
Alla ħabbna lilna l-Maltin. Tagħna
opportunità tad-deheb għal futur mill-aqwa. Kif jista’ jkun li ngħidu LE.
Għalhekk ngħidilkom l-għażla hi waħda: dik ta’ sħubija fl-Unjoni Ewropea.
Nixtieqkom ħbieb tiegħi li toħorÄ¡u minn hawn konvinti li fit-8 ta’ Marzu tagħmlu
dmirkom. Il-vot IVA tagħkom tibqgħu tiftakruh għal għomorkom kollu. Tiftaħru
fis-snin li Ä¡ejjin, intom stess u ma’ uliedkom, li meta l-Maltin intalbu biex
jiddeċiedu, intom kontu hemm. Li intom dmirkom għamiltuh. Li intom kontu hemm u
għedtu IVA.

 

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).