Fabian Demicoli

Aktar dwar it-tnehhija tat-TOSS

TOSS
Kienu hafna li kitbuli jew kellmuni wara l-kummenti
tieghi dwar id-decizjoni tal-Gvern li jwaqqaf it-Tour Operator Support Scheme
(TOSS) u l-impatt hazin li din id-decizjoni kellha u ser tkompli jkollha fuq
it-turizmu. Biex inwiegeb ghal mistoqsijiet li saruli u li zgur huma ta` nteress
ghall-ohrajn li ma kellmunix, illum ser inkompli fuq dan is-suggett. Ghal min
mhux midhla tat-turizmu mhux facli li jifhem l-importanza tat-TOSS u ghaliex
l-ekonomija Maltija ser issofri konsegwenzi hziena bit-tnehhija ta` din
l-iskema.

 


Kif Tahdem
It-TOSS kienet tahdem billi mhux lakemm
l-operatur jghid li baghat it-turisti f’Malta u jaghti r-rata li jkun hallas
biex qaleb il-Lira Ingliza ghal Lira Maltija u jippretendi d-differenza minghand
il-Gvern Malti bhala sapport biex izomm il-prezz tal-vaganza lit-turisti Inglizi
baxxa. It-talba ghall-hlas lura tad-differenza fil-kambju kienet issir wara
sottomissjoni kompleta u dettaljata u li seghtet tkun ivverifikata.
L-awtoritajiet Maltin kienu jaghmlu tajjeb ukoll li jizguraw li l-hlasijiet li
dwarhom kienet issir it-talba, kienu jkunu sostenuti b’ircevuti fiskali li jkunu
jistghu jigu verifikati mid-Dipartiment tal-VAT. Interessanti wkoll, li
l-mekkanizmu li kien jithaddem biex ikun assigurat li l-hlas tas-sapport
mill-Gvern Malti kien isir biss wara li s-suppliers lokali jkunu thallsu.
Ghalhekk jien insostni li kienet skema li minnha l-lukandier Malti mhux biss
kien igawdi ghax timlielu l-lukanda u mieghu jgawdi kull min jaqla` mit-turisti
li jigu Malta, izda wkoll kienet skema li tizgura li l-Malti jithallas fiz-zmien
stipulat.

Is-sistema tat-TOSS kellha wkoll mekkanizmu nteressanti li
nbena b’esperjenza ta` kif jahdem is-suq tal-vjaggi fil-Mediterran.
Il-mekkanizmu kien jizgura li l-pjanijiet u li l-operaturi tat-turizmu kienu
jaghtu qabel jaccettaw li jippartecipaw fl-iskema kienu fil-fatt ser jirnexxu.
Din kienet tghin lill-awtoritajiet tat-turizmu, kif ukoll lill-awtoritajiet
monetarji biex ikunu jafu fejn huma dwar is-suq Ingliz. Ghalhekk jien kont
nemmen li aktar milli titnehha kellha tinhadem skema simili ghas-swieq l-ohra
barra dak Ingliz fejn ukoll l-operaturi tat-turizmu kellu problema ta` prezz
gholi ikkawzata mir-rata tal-kambju tal-Lira Maltija.

FBR
L-iskema
tat-TOSS zviluppat mill-bidu bikri tal-Forward Buying Rate (FBR) fl-1985 u giet
zviluppata b’mod pjuttost sofistikat wara l-esperjenza kollha li giet akkumulata
matul is-snin. M’hemm l-ebda dubju li l-introduzzjoni tal-FBR, u wara tat-TOSS,
kienet l-unika mossa vera strategika u ntelligenti li tat spinta immensa
lit-turizmu Malti. Zvilupp sostenibbli tat-Turizmu Lokali mhux possibbli jekk
is-settur ma jaghmilx profitt. Hu l-profitt li hu l-akbar mutur ghal aktar
investiment, kemm fil-bini, f’impjanti, f’tahrig u f’reklamar u zvilupp ta`
prodott aktar sofistikat. L-iskema tat-TOSS kienet tintuza biex, mhux biss jigu
aktar turisti, izda wkoll biex l-intraprizi Maltin, lukandi u kull min jaghmel
mit-turizmu jaghmel profitt.

U ejja ma noqghodux nargumentaw dwar numri
u kwalita`. Dan argument tal-klassi tal-iskola biss! Ir-realta` ekonomika ta`
pajjizna tiddettalna li waqt li nizguraw li s-settur jaghmel profitt bizzejjed
biex jibqa jigbed lejh investiment li jgholli l-kwalita` biex ihajjar dejjem
aktar turisti ta` kwalita` jigu Malta, naraw ukoll li l-operaturi tat-turizmu
jibqghu jibghatu numru kbir bizzejjed ta` turisti biex is-suq kollu lokali
jgawdi. Ghadna lura milli nghidu li f’Malta wasalna f’xi punti krucjali fejn
jidhol it-turizmu. Dan hu argument akkademiku. Min imiss mal-hajja tax-xoghol
jaf li irridu kemm in-numru kif ukoll it-tkattir kontinwu tal-kwalita`.
M’ghandniex ninhlew nargumentaw qisu li wahda teskludi lill-ohra, ghax mhux
il-kaz!

Kompetittivita`
Meta kienu ser iwaqqfu l-FBR l-ewwel darba,
jien kont ghamilt studju li ghin biex id-decizjoni nbidlet. Dan ghamiltu ghal
darba, darbtejn, kull meta kien hemm caqlieqa biex l-FBR titnehha. Meta twaqqfet
l-FBR u ddahhlet it-TOSS ukoll kont argumentajt u tlabt spjegazzjoni. Il-Profs
Josef Bonnici, li kien il-Ministru responsabbli mit-Turizmu, aktar bhala habib
milli f’kapacita` ufficjali, spjegali x’kienet l-intenzjoni u kif kienet ser
tahdem is-sistema u kien ukoll fdali d-dettal ta` kif kienet ser topera. Jien
bqajt insegwi l-izvilupp u stajt ninnota li t-TOSS kienet qed tigi zviluppata
f’sistema pjuttost kumplessa izda b’mekkanizmu li jahdem sewwa u jaghmel sens.
Is-sens kien gej mill-fatt li kuntrarjament ghal hafna skemi ohra li kultant
jipproponu entitajiet pubblici Maltin b’hafna daqq ta` trombi u li wara jmutu
mewta naturali bla ebda rizultati basta jkunu ntefqu somom enormi ta` flus (bhal
xi skemi tal-MDC, ETC, tal-IPSE u tal-Banek), is-sistema tat-TOSS kienet
ibbazata fuq figuri xjentifici maghrufa. L-ghan taghha kien wiehed u car daqs
il-kristall: dak li jzomm lit-turizmu Malti kompetittiv. Dan l-FBR/TOSS kienet
taghmlu bl-aktar mod semplici: billi tistudja l-prezzijiet fuq il-brochures
ewlenin ta` kemm tiswa` vaganza fil-Mediterran u kienet kontinwament tirranga
l-prezzijiet ta` Malta biex dejjem ikollha vantagg kompetittiv. Inbaghti ferm
biex xi hadd jikkonvincini li dan ma kienx mod mill-aktar intelligenti kif lil
Malta nzommuha mimlija bit-turisti bil-vantaggi enormi li dan ikollu fuq
l-ekonomija kollha Maltija. Inbaghti hafna ghalhekk biex inkun konvint li
d-decizjoni li tinqatel it-TOSS ma kinitx ghal kollox
gennata.

Rizultati
Il-figuri tat-turisti li jigu f’Malta mis-suq
Ingliz, kategorija b’kategorija, fuq perjodu differenti ta` vaganzi u fi
zminijiet differenti tas-sena, juru b’mod car li t-TOSS kien irnexxiela zzomm
is-suq Ingliz milli jitkisser. L-analizi tal-figuri turi bl-aktar mod car kif
fiz-zmien li thaddmet it-TOSS, is-suq Ingliz irpilja u ssahhah izda waqa` lura
hekk kif tnehhiet. U nerga nghid, sena ohra nkunu nistghu naraw l-impatt car fuq
is-suq Ingliz tat-tnehhija tat-TOSS. J’alla dak li qed nistenna ma jigrix. Hadd
ma jiehu pjacir jara s-suq Ingliz jitkisser. Sfortunatament izda jekk ix-xejra
fit-turizmu kif murija minn studji ippublikati tkompli, Malta minghajr TOSS
is-sena d-diehla tkompli ghan-nizla fuq is-suq Ingliz u n-nizla tkun b’rata
aktar mghaggla. U nerga nghid ukoll, mhix kwistjoni ta` aktar rekalamar. Biex
tbiegh tridhom it-tnejn: l-ghajta u l-prezz. Tghajjat kemm tghajjat, jekk
il-prezz ikun hazin ma tbieghx. Aktar u aktar jekk il-kwalita` tal-prodott tkun
qed tehzien. Kull min qatt dahal go hanut li jbiegh il-vjaggi u ra lin-nies kif
tixtri l-vaganzi jaf li l-prezz hu fundamentali. It-TOSS kienet tizgura li fuq
l-aqwa suq ghal Malta, dak Ingliz, Malta kienet konsistentament
kompetittiva.

Emorogija
Meta jien dhalt Chairman u Chief Executive
Officer tat-Turizmu fl-ahhar ta` l-1984 iggennint meta rajt kif is-suq Ingliz,
li naturalment kien aktar importanti proporzjonalment ghal Malta milli hu llum,
kien kwazi tkisser. Il-figuri li kelli f’idi kienu tal-genn. Meta l-Ministru ta`
dak iz-zmien, Joe Grima, qabbadni nistudja u nitkellem ma` l-operaturi
tat-turizmu kollha biex tinstab soluzzjoni u ndawwru r-rotta, l-konkluzjoni
tieghi kienet wahda: Malta biex tibqa` kompetittiva u fl-istess waqt izzomm
il-munita nazzjonali b’sahhitha bizzejjed biex issostni l-ekonomija Maltija u
tevita l-konsegwenzi ta` l-izvalutar tal-Lira u wkoll tizgura li l-operaturi
Maltin ikollhom il-qliegh xieraq mehtieg biex l-investiment jibqa` konsistenti,
bilfors li riedet thaddem sistema ta` sapport lill-operaturi
tat-turizmu.

Id-dhul tal-FBR fl-1985 waqfet l-emorogija tal-bidu
tat-tmeninijiet u tat lil Malta gid kbir. Id-dhul tat-TOSS fl-1996 waqqfet
it-tmermir tas-suq Ingliz li kien rega beda fil-bidu tad-disghinijiet u rega ta
lil Malta spinta gdida ta` gid ekonomiku.

Issa it-tnehhija tat-TOSS
fis-sena 2002 ser terga titfghana fil-limbu.

Iz-zmien jaghtina
parir!

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).