Fabian Demicoli

2007: Sena li m’ghandhiex tkiddna

L-ekonomisti tal-gvern fl-Economic Policy Unit tal-Ministeru tal-Finanzi , li huma fil-fatt l-ekonomisti tal-gvern, kull sena jaghmlu l-analazi taghhom tal-ekonomija Maltija u din l-analazi jaggornawha il-hin kollu biex ikollhom indikazzjoni ta’ fejn iqiesu li miexi il-pajjiz matul is-sena u jfasslu il-perspettiva taghhom ghas-snin li gejjin. Ghas-sena 2007 dawn l-ekonomisti qed janticipaw tkattir ekonomiku ta’ 3.1%. Dan hu tkattir akbar milli qed janticipaw l-ekonomisti tal-Unjoni Ewropea li xogholhom wkoll hu li jivvalutaw l-prospetti tal-ekonomiji tal-istati membri tal-UE. Dawn l-ekonomisti Ewropej jghidu li l-ekonomija Maltija ma tikbirx fl-2007 aktar minn 2.2% f’termini reali.


L-ekonomisti tal-gvern fl-Economic Policy Unit tal-Ministeru tal-Finanzi , li huma fil-fatt l-ekonomisti tal-gvern, kull sena jaghmlu l-analazi taghhom tal-ekonomija Maltija u din l-analazi jaggornawha il-hin kollu biex ikollhom indikazzjoni ta’ fejn iqiesu li miexi il-pajjiz matul is-sena u jfasslu il-perspettiva taghhom ghas-snin li gejjin. Ghas-sena 2007 dawn l-ekonomisti qed janticipaw tkattir ekonomiku ta’ 3.1%. Dan hu tkattir akbar milli qed janticipaw l-ekonomisti tal-Unjoni Ewropea li xogholhom wkoll hu li jivvalutaw l-prospetti tal-ekonomiji tal-istati membri tal-UE. Dawn l-ekonomisti Ewropej jghidu li l-ekonomija Maltija ma tikbirx fl-2007 aktar minn 2.2% f’termini reali.

Kemm 3.1%, u aktar u aktar, 2.2% ghall-ekonomija miftuha bhal ma hi ta’ Malta, dan hu ftit wisq. Dan ghaliex l-ekonomija Maltija tiddependi hafna u hi ferm influwenzata, b’dak li jigri barra, bhal ma gralna f’dawn l-ahhar sentejn biz-zidiet fil-prezz taz-zejt. Kull meta l-ekonomija ma tikbirx b’termini reali b’tal-anqas 4%, in-nies tan-negozji ftit li xejn ihossuha. Il-Bank Centrali minn naha tieghu qed izid ir-rati tal-interessi. Rega habbar zieda ohra il-gimgha l-ohra stess. Dan ifisser li l-Bank Centrali jemmen li l-ekonomija ser tikber u hekk kif l-ekonomija tmexxi ‘l quddiem tgholli l-inflazzjoni. Jkun ghalhekk jaqbel donnu qed jghid il-Bank li l-Bank Centrali ma jhallix l-ekonomija tikber hafna u jkun jaqbel li jghabbiha bil-piz ta’ spejjez fuq is-self u l-krediti biex irazzan it-tkabbir. Hawn fejn hafna jithawdu. Ahna rridu nikbru, noholqu l-incentivi biex nikbru, imma fl-istess hin haddiehor johloq l-instrumenti biex irazzan it-tkabbir.

Mhux facli tifhem x’inhu jsir. Min ibassar tnaqqis fit-ritmu ekonomiku hekk kif l-industrija tal-bini u tal-bejgh tal-proprjeta tnaqqas ir-ritmu ghax jghidu li hawn wisq proprjeta fuq is-suq. Min ibassar ukoll li ser joghlew il-prezzijiet tal-istess propjeta u ta’ prodotti ohra hekk kif nersqu lejn il-EuroChangeover u min ghandu il-flus mohbija jiftahhhom fil-propjeta, u allura toghla l-inflazzjoni, u din ukoll taffetwa hazin ir-rati ta’ tkattir ekonomiku. U hawn min, mill- banda l-ohra jghid, bhal ma jghidu l-ekonomisti tal-Gvern, nies li wara kollox l-aktar li ghandhom stampa dettaljata tas-sitwazzjoni, li l-ekonomija issa li regghet qabdet certu ritmu ta’ tkattir, ser tkompli tikber fl-2007 u b’rata akbar.

L-ekonomisti tal-gvern jaraw li r-rata ta’ inflazzjoni qed tonqos hekk kif il-prezz taz-zejt nizel bi 33% u l-Enemalta xtrat iz-zejt li tista’ tbiegh bla htiega ta’ surcharge qawwija. Hekk wkoll kif l-impatt tat-tnaqqis fir-rata ta’ taz-zidiet fil-prezzijiet tal-proprjeta fuq l-inflazzjoni jkollu wkoll effett posittiv fuq it-tkattir ekonomiku. L-ekonomisti tal-gvern, fuq kollox jaraw li l-impatt tal-finanzjamenti ta’ progetti mill-fondi tal-Unjoni Ewropea, li rnexxielu jinnegozja b’success il-gvern, ikollu impatt qawwi matul din is-sena fuq ir-rata ta’ investiment gdid fil-pajjiz. Dan ghandu jgholli il-livell ta’ infieq, kemm privat kif ukoll tal-gvern biex flimkien, infieq privat u infieq pubbliku, jsostnu rata ta’ tkattir tal-prodott gross nazzjonali adekwat ghaz-zminijiet tal-llum. L-ekonomisti tal-Gvern infatti qed jipprevedu li hekk kif l-ekonomija tassorbi dan l-infieq mil-fondi ewropej f’din is-sena li ghadna kemm bdejna, il-konsum privat joghla u jkompli jghola l-infieq fuq l-investiment kapitali, impjanti u apparat biex b’hekk l-ekonomija tiehu spinta il-quddiem. L-ekonomisti tal-EU huma aktar kawti dwar dan milli huma il-Maltin. Pero, nahseb li l-ekonomisti tal-Gvern ghandhom aktar kontroll fuq l-andament tal-ekonomija Maltija u ghalhekk jghamel aktar sens dak li qed jghidu dawn f’Malta milli tal-ME fi Brussels.

Jekk l-ekonomisti tal-gvern ghandhom ragun ma nifhimx ghaliex il-Bank Centrali qiesu qed jippanikja u jgholli l-interessi bankarji. Issa jidher li ghandna sitwazzjoni kontraditarja – rata ta’ inflazzjoni niezla u rata ta’ interessi bankarji tiela’.

Kif ser nikklasifikaw dak li qed isir fl-ekonomija Maltija u dak li hu previst ghall-2007? Ma nistghax niehu la l-lenti ta kif qed jarawha l-ekonomisti tal-Gvern u lanqas dak li qed jifhem il-Bank Centrali. Tajjeb nghid bhala ekonomista imma li l-ekonomisti ghandhom diversi metodi kif jikklasifikaw id-diversi fazi li tghaddi minnhom ekonomija. Tajjeb ghalhekk forsi li nispjega. Jien naqbel ma definizzjoni hekk kif qed nghid hawn, nghidhom bl-Ingliz ghax bil-Malti mhux zgur li niftiehem:

· Reflation: tkattir ekonomiku kajman u rata tal-inflazzjoni niezla
· Recovery: tkattir ekonomiku jizdied u r-rata tal-inflazzjoni niezla
· Overheating: tkattir ekonomiku jikber u jaccellera u l-inflazzjoni tiela’
· Stagflation: tkattir ekonomiku kajman u r-rata tal-inflazzjoni tiela’

Dawn huma definizzjonijiet li juzaw l-ekonomisti ta’ Fidelity l-akbar fund manager fl-Ingilterra. Skond dawn il-kriterji Malta ghalhekk tidher li qeghda f’fazi ta’ recovery.

Il-fatti minn barra minn Malta jistghu jiggustifikaw din l-analizi. Ahna niddependu hafna fuq dak li jigri fil-kumplament tad-dinja, l-aktar fl-ekonomiji ewlenin Ewropej bhal Ingilterra, Franza, u l-Germanja, kif ukoll l-Amerika. L-Inglizi donnhom li ghadhom jemmnu li l-ekonomija Ingliza ghadha f’fazi ta’ boom hekk kif matul l-2007 hu ttamat li tibqa’ tikber b’rata ta’ 2.9% skond dak li jghidu l-ekonomisti ta’ Ernst & Young. It-tezor Ingliz jghid li l-ekonomija Ingliza ser tikber u tmexxi b’rata sodisfacenti. Ghalina f’Malta importanti li l-ekonomija Ingliza tkun qed tikber.

L-International Monitory Fund mill-banda l-ohra qed isostni li l-ekonomija mondjali qed tgawdi perjodu ta’ tkattir ekonomiku b’sahhtu. L-indikazzjonijiet ghall-Franza u ghall-Germanja huma tajbin. Franza u l-Germanja wkoll importanti hafna ghall-Malta. L-ekonomisti tal-gvern Malti ghalhekk jaraw li m’ghandhomx ghalfejn ma jkunux konfidenti li l-qawmien ekonomiku jkompli s-sena l-gdida fuq ritmu tajjeb. Fil-qosor jigifieri kulhadd donnu qed jghid li l-2007 ghandha tkun sena tajba. Basta nghagglu ir-ristrutturar fis-setturi l-aktar li jinhtieguhom, basta nahtfu l-opportunitajiet l-godda, basta nghagglu r-riformi, basta nilqghu ghall-isfidi l-godda, basta haddiema u sidien ma nahsbux li l-gid jigi mis-sena u mhux nahdmu ghalih.

Il-Gvernatur tal-Bank Centrali fil-kumment pubbliku li ghamel dan l-ahhar qal li l-ekonomija Maltija hi “on target” biex tilhaq l-ghanijiet ta’ Maastricht u ghalhekk nikwolifikaw ghall-Euro. Dan ifisser, skond l-Bank Centrali, li fl-2007 id-deficit tal-Gvern bhala ratio tal-PGD jinzel 2.4%, id-dejn nazzjonali bhala ratio tal-PGD jinzel ghall 67.2%, l-inflazzjoni taqa’ taht it-2%. Barra li jwassluna ghall-Euro dawn huma kundizzjonijiet tajbin ghat-tkattir ekonomiku taghna.

Il-Gvernatur tal-Bank Centrali izda widdeb li ghalkemm il-Euro tajjeb ghalina ma jfissirx li wahdu ser igibilna xi tkattir ekonomiku akbar. Dan it-tkattir jasal biss, qalilna is-Sur Michael Bonello, jekk pajjizna jirnexxielu jahtaf l-opportunitajiet godda li l-Euro jiftahlu bhala ghodda importanti f’suq wiehed vast ewropew. Jasal wkoll jekk ngharfu nilqu ghall-isfida akbar ta’ ekonomija aktar miftuha minn qatt qabel. U fuq kollox jekk jirnexxielna ndahhlu dawk ir-riformi li jtajjru l-ineficjenzi kbar li ghandna u li jzommuna milli nikbru b’ritmu akbar.

Dawn huma kummenti lil’ hinn mill-kuluri politici li jhobbu jaghtu l-analisti tal-Partiti Politici li issa drajnihom , jew “paradise lost” jew “paradise gained”. Il-verita tidher li hi li matul l-2007 ghandna ngawdu perjodu ta’ tkattir ekonomiku relattivament sod u rata ta’ inflazzjoni manigabbli. Jekk dan isir ghalhekk l-2007 m’ghandhiex tkun sena hazina.

What we can do for you

INFORMATION POINT

BUSINESS SERVICES

MEMBERSHIP BENEFITS

LOCAL ISSUES & LEGISLATION

B2B NETWORKING EVENTS

LEGAL ADVICE

FUNDING ASSISTANCE

COURSES

BECOME A MEMBER

The Malta Chamber of SMEs represents over 7,000 members from over 90 different sectors which in their majority are either small or medium sized companies, and such issues like the one we're experiencing right now, it's important to be united. Malta Chamber of SMEs offers a number of different services tailored to its members' individual requirements' and necessities. These range from general services offered to all members to more individual & bespoke services catered for specific requirements.

A membership with Malta Chamber of SMEs will guarantee that you are constantly updated and informed with different opportunities which will directly benefit your business and help you grow. It also entails you to a number of services which in their majority are free of charge and offered exclusively to its members (in their majority all free of charge).